The Compendium of Suśruta 47.4
Bhānumatī 47.4
- Language
- Sanskrit
47.4
pūrvaṃ virecanadravyeṣu phalamūlatvakkṣīrapatrāśrayatayā pañcavidhaṃ virecanamuktaṃ, tatra patrasyālpaviṣayādiha prapañcāvasare'nabhidhānaṃ; tena mūlādicaturaṅgaprayojyānāṃ pratyekaṃ trivṛtādīnāṃ prapañceneha kalpābhidhānaṃ bhaviṣyati | atastadarthaṃ mūlādyaṅgopayojyānāṃ virecanauṣadhīnāṃ trivṛdādīnāṃ vidhānamāha-aruṇābhamityādi | śyāmamūlāyāśca trivṛto vidyamānatvādaruṇāśyāmādīnāṃ dvādaśānāṃ kalpātideśaḥ, tilvakakalpena ca trayāṇāṃ kampillakādīnāṃ, harītakīkalpena saptacchadādīnāṃ trayāṇāmatideśaḥ | kecit 'taileṣveraṇḍajaṃ tailaṃ svarase kāravellikā' iti paṭhanti; etat pāṭhaṃ cānye necchanti | evaṃ sati sārdha(?)masuṣṭhu svayaṃ bhavati | tailaṃ ca saṃśodhanasaṃśamanīye na paṭhitaṃ, kāravellikā ca svarasaprayojyā atra na paṭhitā; tathehāpi ca tailasvarasayoḥ prayogo na bhaviṣyati | yaścairaṇḍatailaprayogo bhaviṣyati sa triphalāṅgatayā; tathā'dhyāyāntakṛtasaṃgrahe'pi tailaṃ svaraso vā na paṭhitaḥ; yadvakṣyati 'kṣīratvakphalamūlānāṃ vidhānaiḥ' iti, anayā yuktyā necchanti taileṣvityādyardhaślokam | etatsamādhānaṃ ca buddhimatā cintyam | eṣāmiti mūlatvakphalakṣīrapradhānānāṃ trivṛtādīnām |
Linked texts (1)
- Suśrutasaṃhitā — Suśruta & Nāgārjuna (siddha/alchemist), Sanskrit