Pramāṇa · Search · About · API

The Compendium of Suśruta 47.91

Bhānumatī 47.91

Language
Sanskrit

47.91

idānīṃ kṣīrādīnāmuktānāṃ gauravalāghavatāvadhāraṇārthamāha- kṣīramityādi | kaṣāyaḥ śṛtaḥ, tathā kaṣāyaḥ śīta iti yojyaṃ; tena kṣīraṃ, svarasaḥ, śṛtaḥ kaṣāyaḥ, śītakaṣāyaḥ, tathā kalkaḥ, tathā cūrṇaṃ ceti ṣaṭkalpā bhavanti; phāṇṭastvatrāpi vihitatvādeva noktaḥ, ye tu paṭhanti- "cūrṇaḥ kaṣāyaḥ śiśiraḥ śṛtaśca kalko rasaśceti tathā pradiṣṭāḥ | pañcaiva kalpā" iti, tanmate kṣīraṃ svarasena gṛhyate, phāṇṭaḥ śītakaṣāyabhedāt, cūrṇo nirdravatvāt kalkādbhinnaḥ; carake tu cūrṇaṃ kalka evāntarbhāvya phāṇṭena samaṃ pañca kalpanā uktāḥ; yaduktaṃ- "svaraso rasaḥ proktaḥ, kalko dṛṣadi peṣitaḥ | kathitastu śṛtaḥ, śītaḥ śarvarīmuṣito mataḥ | kṣiptvoṣṇatoye mṛditaḥ phāṇṭa ityabhidhīyate" (ca. sū. a. 4) iti |
iti śrīcakrapāṇidattaviracitāyāṃ suśrutatātparyadīpikāyāṃ bhānumatyāṃ sūtrasthāne virecanakalpanīyavijñānīyo nāma catuścatvāriṃśattamo'dhyāyaḥ |

Linked texts (1)