The Compendium of Suśruta 48.29
Bhānumatī 48.29
- Language
- Sanskrit
48.29
saṃprati nadīnāṃ prabhavasthānaviśeṣeṇa guṇānāha - tatretyādi | sahyaḥ parvataviśeṣaḥ, tatra prabhavantīti sahyaprabhavāḥ; evamanyatrāpi jñeyam | atra malayaprabhavā himavatprabhavāśca doṣakarā uktāḥ, carake tu tayoḥ pathyatvamuktaṃ; yaduktaṃ - "malayaprabhavā yāśca jalaṃ tākhamṛtopamam” (ca. sū. a. 6) iti; tathā "nadyaḥ pāṣāṇavicchinnavikṣubdhā-
bhihatodakāḥ | himavatprabhavāḥ pathyāḥ puṇyā devarṣisevitāḥ" ( ca. sū. a. 27 ) iti; atrāyaṃ samādhiḥ—yat-malayaprabhavāḥ pāṣāṇasikatāvāhinya eva carake yathoktāḥ, iha tu tadviparītā doṣalā uktāḥ; tathā himavadupatyakābhavā iha hṛdrogādikāriṇya uktāḥ, carake tu adhityakābhavāḥ pathyā uktāḥ | adhityakābhavatvameva ca tatra devarṣisevitatvena tathā pāṣāṇavicchinnatvādigranthena coktam | yat pāriyātrabhavānāmiha balārogyakāritvamuktaṃ, tatrāpi carake "pāriyātrabhavā yāśca malayaprabhavāśca yāḥ | śirohṛdrogakuṣṭhānāṃ tā hetuḥ ślīpadasya ca" ( ca. sū. a. 27 ) iti granthoktavirodhasamādhānaṃ—pāriyātradarījaṭharanadījalaṃ carake hṛdrogādikāraṇamuktam, iha tu pāriyātrataḍāgodbhavanadī balādikartṛtvayoktā; yaduktaṃ viśvāmitre—"taḍāgajaṃ darījaṃ ca tāḍāgaṃ tu sarijjalam | balārogyakaraṃ taddhi darījaṃ doṣalaṃ matam" iti; "prācyāvantyaparāvantyā arśāṃsi janayanti ca" iti |
Linked texts (1)
- Suśrutasaṃhitā — Suśruta & Nāgārjuna (siddha/alchemist), Sanskrit