The Compendium of Suśruta 48.5
Bhānumatī 48.5
- Language
- Sanskrit
48.5
madhurādikāraṇaṃ sthānaviśeṣamekīyamatamupanyasya dūṣayati-tatretyādi | ekīyamatāsamyaktve hetumāha-pṛthivyādīnāmityādi | udakarasa iti nadyādisthānagatodakagatamadhurādirasaḥ, sa pṛthivyādīnāmutkarṣāpakarṣakṛtena saṃyogaviśeṣeṇānyonyānupraveśakṛto yasmādbhavati ato na viśeṣavān pṛthivīkāraṇaka ityarthaḥ | anupraveśakṛto bhavatīti anupraveśakāraṇako bhavati | etameva kāraṇaviśeṣaṃ madhurādāvāha-tatretyādi | etat sarvaṃ rasaviśeṣavijñānīya eva vyāhṛtaṃ teneha na vyākriyate | tatroktamapi caitat punaḥ prakaraṇāgatatvājalaviśeṣarasahetutayocyate iti na punaruktam | yaducyate-"prakramārthagato vādo
na yāti punaruktatām” iti | kecittu ‘pṛthivīguṇabhūyiṣṭhāyāṃ amlaṃ lavaṇaṃ ca’ iti paṭhanti; tannātisaṃgatārtham | bhūmigatasyāpi jalasyopādānārthamavyaktarasatāṃ sakāraṇamāha—ākāśetyādi | avyaktamākāśamiti kevalamākāśamantarīkṣe iva toye'vyaktarasakāraṇamityarthaḥ | ata iti vakṣyamāṇāvyaktarasatvāditi hetoḥ | prādhānyamāha— tat peyamityādi |
Linked texts (1)
- Suśrutasaṃhitā — Suśruta & Nāgārjuna (siddha/alchemist), Sanskrit