The Compendium of Suśruta 56.181
Bhānumatī 56.181
- Language
- Sanskrit
56.181
mṛdvīkākṛtamadyasya guṇamāha-mārddhikamityādi | anye tu madhukṛtaṃ mādhvīkamatropadeśe paṭhitvā mārdvīkādiphalasurāḥ paṭhanti | mṛdupākamiti vidāharahitatvāt sukhapākam | phalamadyeṣu ca madhvanuktamapi dadati madyakārāḥ | kharjūraphalakṛtaṃ madyaṃ khārjūram | madyaviśeṣaguṇe keciddruṇavattayā mādhvīkaguṇaṃ prathamaṃ paṭhanti; anye tu piṣṭayonimadyaviśeṣaguṇaṃ paṭhanti-kārśayetyādi | surā'tra lohitavarṇā surā | kāsārśograhaṇīdoṣapratiśyāyetyādinā tu śvetasurāyāḥ kātolīti prasiddhāyā guṇāḥ | pittalā'lpetyādi | yavādutpannāyā api surāyāḥ pittakaratvaṃ viṣṭambhitvaṃ ca prabhāvāt | kiṃca vyākhyātameva tad dravyaguṇe yat kāryaṃ guṇadvārā anupapannaṃ tat sarvatra prabhāvakṛtaṃ vyākhyeyaṃ, yacca guṇadvārā upapannamapi punarucyate tadutkarṣapratipādanārthaṃ jñeyam; evaṃvidhaṃ vyākhyānaṃ sarvatra na darśayāmaḥ | śleṣmaletyādi madhūlikāguṇāḥ; madhūlakaḥ svalpago dhūmaḥ markaṭahastatṛṇaṃ vā, tatkṛtakiṇvabhāgā surā madhūlikā; kudhānyakṛtatvāt kudhānyamayaprakaraṇa eva madhūlikā paṭhitā | yathā "surā samaṇḍā rūkṣoṣṇā yavānāṃ vātakopanī | gurvī jīryati viṣṭabhya śleṣmalā tu madhūlikā" ( ca. sū. a. 27 ) iti; tena madhūlakāntarakalpanamihānyāyyam | rūkṣetyādi bandhanīti prasiddhasurāguṇāḥ | tathā'pi akṣavalkalasuraivākṣakṛtā jñeyā | tridoṣa ityādinā medaśabdavyavahriyamāṇavakasaguṇāḥ; anye pauṇḍraprasiddhāṃ surāṃ kāñcimālikāmāruḥ | jagalo bhaktakiṇvakṛtasurā | vakasa ityādinā medaśabdavyavahriyamāṇavakasaguṇāḥ (?) ||171-181||
Linked texts (1)
- Suśrutasaṃhitā — Suśruta & Nāgārjuna (siddha/alchemist), Sanskrit