The Compendium of Suśruta 60.138
Bhānumatī 60.138
- Language
- Sanskrit
60.138
etaduktārthasaṃgrahaślokamāha- cara ityādi | asyārtho vyākhyāta eva tāvat | svabhāvaḥ tattadddravyajātipratibaddhaḥ svābhāvikodharmaḥ | sarvamāṃsavarga eva svābhāvikadravyeṇa gurulaghupathyādinoktaḥ; saṃskārakṛtānuguṇaprastāve tadevetyādinā prapañco vaktavyaḥ | mātrā tu "gurūṇāmardhasauhityaṃ laghūnāṃ tṛptiriṣyate" ityādinā vaktavyā | mātrā ceti cakāro kālocitamātrāyā vyavahārārthaṃ; tena śaradi tittirirvalavattayā upādeya ityapi sūcitaṃ bhavati | ayaṃ ca ślokaḥ carake paṭhitvā vyākṛtaḥ, tasya vyākaraṇametadarthapratipattaye likhāmaḥ | yathā-"caro'nūpajalākāśadhanvāyo bhakṣyasaṃvidhiḥ | jalajānūpajāścaiva jalānūpacarāśca ye || gurubhakṣyāśca ye sattvāḥ sarve te guravaḥ smṛtāḥ | laghubhakṣyāstu laghavo dhanvajā dhanvacāriṇaḥ || śarīrāvayavāḥ sakthiśiraḥskandhādayastathā | sakthimāṃsādguruḥ skandhastataḥ kroḍastataḥ śiraḥ || vṛṣaṇau vastimeḍhraṃ ca śroṇī vṛkkau yakṛdgudam | māṃsādgurutaraṃ vidyādyathākhaṃ madhyamasthi ca || svabhāvāllaghavo mudgāstathā lāvakapiñjalāḥ | svabhāvāduuravo māṣā varāhamahiṣādayaḥ || dhātūnāṃ śoṇitādyānāṃ guruṃ vidyādyathottaram | alasebhyo viśiṣyante prāṇino ye bahukriyāḥ || gauravaṃ liṅgasāmānye puṃsāṃ strīṇāṃ ca lāghavam | mahāpramāṇā guravaḥ svajātau laghavo'nyathā || gurūṇāṃ lāghavaṃ vidyāt saṃskārāta saviparyayam | vrīherlājā yathā ca syuḥ saktūnāṃ siddhapiṇḍikā || alpadāne gurūṇāṃ ca laghūnāṃ cātisevane | mātrā kāraṇamuddiṣṭaṃ dravyāṇāṃ gurulāghave ||" ( ca. sū. a. 27 ) iti |
Linked texts (1)
- Suśrutasaṃhitā — Suśruta & Nāgārjuna (siddha/alchemist), Sanskrit