Pramāṇa · Search · About · API

The Compendium of Suśruta 60.138

Bhānumatī 60.138

Language
Sanskrit

60.138

etaduktārthasaṃgrahaślokamāha- cara ityādi | asyārtho vyākhyāta eva tāvat | svabhāvaḥ tattadddravyajātipratibaddhaḥ svābhāvikodharmaḥ | sarvamāṃsavarga eva svābhāvikadravyeṇa gurulaghupathyādinoktaḥ; saṃskārakṛtānuguṇaprastāve tadevetyādinā prapañco vaktavyaḥ | mātrā tu "gurūṇāmardhasauhityaṃ laghūnāṃ tṛptiriṣyate" ityādinā vaktavyā | mātrā ceti cakāro kālocitamātrāyā vyavahārārthaṃ; tena śaradi tittirirvalavattayā upādeya ityapi sūcitaṃ bhavati | ayaṃ ca ślokaḥ carake paṭhitvā vyākṛtaḥ, tasya vyākaraṇametadarthapratipattaye likhāmaḥ | yathā-"caro'nūpajalākāśadhanvāyo bhakṣyasaṃvidhiḥ | jalajānūpajāścaiva jalānūpacarāśca ye || gurubhakṣyāśca ye sattvāḥ sarve te guravaḥ smṛtāḥ | laghubhakṣyāstu laghavo dhanvajā dhanvacāriṇaḥ || śarīrāvayavāḥ sakthiśiraḥskandhādayastathā | sakthimāṃsādguruḥ skandhastataḥ kroḍastataḥ śiraḥ || vṛṣaṇau vastimeḍhraṃ ca śroṇī vṛkkau yakṛdgudam | māṃsādgurutaraṃ vidyādyathākhaṃ madhyamasthi ca || svabhāvāllaghavo mudgāstathā lāvakapiñjalāḥ | svabhāvāduuravo māṣā varāhamahiṣādayaḥ || dhātūnāṃ śoṇitādyānāṃ guruṃ vidyādyathottaram | alasebhyo viśiṣyante prāṇino ye bahukriyāḥ || gauravaṃ liṅgasāmānye puṃsāṃ strīṇāṃ ca lāghavam | mahāpramāṇā guravaḥ svajātau laghavo'nyathā || gurūṇāṃ lāghavaṃ vidyāt saṃskārāta saviparyayam | vrīherlājā yathā ca syuḥ saktūnāṃ siddhapiṇḍikā || alpadāne gurūṇāṃ ca laghūnāṃ cātisevane | mātrā kāraṇamuddiṣṭaṃ dravyāṇāṃ gurulāghave ||" ( ca. sū. a. 27 ) iti |

Linked texts (1)