Pramāṇa · Search · About · API

The Compendium of Suśruta 61.162

Bhānumatī 61.162

Language
Sanskrit

61.162

nātipittalamamlamevaivaṃguṇaṃ dāḍimam | madhuradāḍimasyānantaraṃ tridoṣaghnaṃlaghutvapāṭhādāmalakaguṇānāha-amlamityādi | āmalakaguṇe 'hanti vātaṃ tadamlatvāt pittaṃ mādhuryaśaityataḥ' ityādi doṣopaśamane yat kāraṇaṃ varṇitaṃ tadyadyapi pittādisamānatayā pittādivardhanamapi yujyate, tathā'pyāmalakadravyasya śivatvaprabhāvānnoṣapraśamanameva paraṃ karoti na prakopamiti vyākhyātameva pūrvam | tathā hyetadeva śivatvamāha-phalebhyo'bhyadhikaṃ ca tadityādi | purātanamiti pakṣe badaravṛntaṃ tadīyastambhakaṃ vā | siñcitikā uttarāpathe badarabheda eva | tenoddeśe'nuddiṣṭā'pi badaratayā viśeṣaguṇe paṭhitā | kapitthasyāvasthābhedenopayogāttathaiva guṇamāha-āmaṃ kapitthamityādi | laghvamlamityādi mātuluṅgasya bījapūrakasya guṇaḥ | ayaṃ cāmlabhāgasyaiva guṇo'mlamiti guṇaśruteḥ | tadīyatvagbādhyayorhīnabalatvaṃ, tena madhyamṛtyādinā'pi madhyādibhāgasyaiva paro guṇo'bhidhīyate iti na paunaruktyam | tasyaiva tvagādibhedena guṇamāha-tvak tiktetyādi | māṃsamiti tvakkesarātirikto bhāgaḥ | āmrasyāvasthābhedaguṇe pittamārutakṛdvālamiti carakeṇāpi samaṃ pāṭhāntaraṃ viruddhaṃ, tatra hi "raktapittakṛtadvālaṃ' (ca. sū. a. 27 ) iti neṣyata eṣa pāṭhaḥ | garaṃ tathā tridoṣaṃ ca haratīti garadoṣaharaṃ tathā hi varake nīlādī "prācīnāmalakaṃ caiva doṣaghnaṃ garahāri ca"
( ca. sū. a. 27 ) ityuktam | tṛṣṇyetyādi jambīraguṇapāṭhaṃ necchanti, amlaphalavarge guṇena tu tadguṇagrahaṇāditi kṛtvā; tattu na, samyagekīyamatenaite guṇāstatra noktā eva jambīrasya | atra ca dāḍimādīnāṃ sarveṣāmeva viśeṣābhidhānāt sāmānyoktaguṇā ye viśeṣaguṇena na bādhitāste yathāsaṃbhavaṃ jñeyāḥ || 141-162 ||

Linked texts (1)