The Compendium of Suśruta 66.332
Bhānumatī 66.332
- Language
- Sanskrit
66.332
ata ūrdhvamanuktadravyaguṇātideśārthamanumānavidhimāha—dhānyeṣvityādi| śākeṣu cānuktamiti cakārāt lavaṇadravadravyakṛtānnādīnāmanyeṣāṃ cānuktānāṃ samuccayaḥ | aprameyādityānantyena, āvāpaprativāpadravyāṇāmaprameyaviṣayatvābhāvāt | atraivārthe carakaḥ— “annapānaikadeśo'yamuktaḥ prāyopayogikaḥ | dravyāṇi na hi nirdeśtuṃ śakyaṃ kārtsnyena nāmabhiḥ” (ca. sū. a. 27) iti | āsvādata iti rasataḥ, bhūtaguṇairiti pṛthivyādyadhikabhūtaguṇairdravyaviśeṣavijñānīye “tatra sthūlasāndra” ityādiroktaiḥ | tadbhūtaguṇagrahaṇaṃ ca kiṃcit pratyakṣataḥ, kiṃcittu upayoktṛvacanataḥ, kiṃcittadupayogataśca grahītuṃ śakyameva | ādiśediti rasena pratipannena tathā bhūtabhūtaguṇena ca pratipannena yadyatkāryamuktaṃ yadvā guṇāntaraṃ rasādidvārā jñeyaṃ tadupadiśedityarthaḥ | atraivārthe carakaḥ—“yathā nānauṣadhaṃ kiṃciddeśajānāṃ vaco yathā | dravyaṃ tu tattathā vācyamanuktamiha paṇḍitaiḥ” (ca. sū. a. 27) iti | anye tu prāyopayogikamiha tvityādinā pāṭhenaiva paṭhanti, sa ca pāṭho vyaktārthaḥ |
Linked texts (1)
- Suśrutasaṃhitā — Suśruta & Nāgārjuna (siddha/alchemist), Sanskrit