The Compendium of Suśruta 1.4

1.4

ṛṣayaste ta kāśirājaṃ prati kimūcurityāha- bhagavannityādi | -bhagavanniti sabodhane | tatra śārīrā vātādivaiṣamyanimittāḥ, mānasāḥ rajastamaḥ sambhūtā. kāmādaya, āgantavaḥ vyāghrādikṛtāḥ śastrādikṛtāśca | svābhāvikānāmatrāgrahaṇamasmin śāstre tatpratikārasyāprādhānyasūcanārtha, athavā ātmanaśca prāṇayātrārthamityaivāvarodhācca | ṛṣīṇā hi śārīramānasāgantuvyādhyasaṃbhavāt kevala svabhāvavyādhiniṣedhenaiva prāṇayātrā'bhipretā | upadrutān upasṛṣṭān | sanāthānapi samitrāntikānapi | anāthavat ekākijanavat | viceṣṭamānān viruddhā kriyā kurvāṇān | etenāyurveda vinā mitrādayo'pyanarthakā iti | vikrośataśca viśeṣādārtasvarai rudataśca | na asmākam | ātmanaśca prāṇayātrārtha prāṇānāmannauṣadhādīnā yātrārtha vyavahārārthaṃ svasvavṛttānuvarttanārtham | atra kecit 'ātmaprajāhitaheto' iti paṭhanti | upa-
diśyamānaṃ sakṣepata kathyamānam | atrāyata miti atrāyurvedopadeśe, āyatta adhīnam | aihikaṃ ihalokabhavaṃ, āmuṣmika paralokabhava, śreya kalyāṇalābhaḥ | arthakāmī mitrādilābho yaśaśca aihikaṃ śreya, svargādiviśiṣṭaṃ janmāntarajñānādyaśca āmuṣmikaṃ śreya amaratvaṃ ca | taditi hetau, yasmādāyurvedopadeśādvividha śreya āyatta tasmāt, upapannā. sma samīpamāgatā sma, śiṣyatvena chātrabhāveneti |
bhūtavidyeti | asurā daityāḥ, gandharvāḥ devagāyakāḥ, yakṣāḥ dhanadādayaḥ, rakṣāṃsi rāvaṇaprabhṛtīni, pitaraḥ agniṣvāttādayaḥ, piśācā piśitāśanā, ete grahaṇād grahā procyante | śāntikarmavaliharaṇādigrahopaśamanārthaṃ śāntikarmādibhiragrahopaśamanaprayojanam ( |
) ||