The Compendium of Suśruta 10.2.3
Nibandhasaṅgraha 10.2.3
- Language
- Sanskrit
10.2.3
tā ca dvādaśāṅgulā calatpalāśā kuryāt | antarmukhamiti madhyamukhaṃ, tallakṣaṇamāha, - "aṣṭau (saptā) ṅgulaṃ pramāṇena jihmadhāreṇa cāplutam | śastramantarmukhaṃ nāma caॅndrāvamiva coddhatam"-iti | trikūrcakagiti traya kūrcā yasya tat trikūrcakaṃ, atra tantrāntara--"aṅgulāni tathā'ṣṭau ca śastraṃ kārya trikūrcakam | phalairantarmukhākārairaṅgulairanvitaṃ tribhiḥ || ekaikasya phalasyaiṣāmantaraṃ vrīhisammitam | vṛnta pañcāṅgulāyāmaṃ kāryaṃ rucakabhūṣitam”—iti | kuṭhāriketi kuṭhāratulyā kuṭhārikā, atra tantrāntaraṃ, “kuṭhārikāyā vṛttaṃ syāt sārdhasaptāṅgulāyatam | phalamardhāṅgulāyāmaṃ godantasadṛśaṃ samam” – iti | vrīhimukhaimiti vrīhimukhamiva mukhaṃ yasya tadvrīhimukhaṃ, tatra bhoja,-“śastraṃ vrīhimukhaṃ kāryamaṅgulāne ṣaḍāyasam | dvyaṅgulaṃ tasya vṛntaṃ syātphalaṃ caturaṅgulam | tanmukhaṃ vrīhivistāra tanusaṃgu(sū) ṣṭakaṇṭakam -” iti | āreti āreva ārā, ārā carmakārāṇā śastraṃ; atra tantrāntaram, - “ārā dvyaṣṭāṅgulāyāmā kartavyā tu viśāṃpate ! | tilapramāṇaṃ tu phalaṃ tasyāḥ kārya samāhitam | dūrvāṅkuraparīṇāha vṛntaṃ gopucchasannibham –” iti | vetasapatramiti vetasapatramiva vetasapatram; atra bhojaḥ, -“tīkṣṇamaṅgulavistāraṃ caturaṅgulamāyatam | aṅgalāni tu catvāri vṛntaṃ kārya vijānatā-” iti | baḍiśāṃmiti vaḍiśatulyaṃ vaḍiśaṃ, vaḍiśa matsyavedhanamāhuḥ | atra tantrāntaraṃ, – “vaḍiśe cāpi kartavye pramāṇena ṣaḍaṅgule | khānataṃ tu tayorekamekaṃ nātyānataṃ bhavet || ardhapañcāṅgulaṃ vṛntaṃ śeṣaṃ kārya sukha tayoḥ | ardhacandrākṛti vakraṃ kārya kuṭhārikā |
Linked texts (1)
- Suśrutasaṃhitā — Suśruta & Nāgārjuna (siddha/alchemist), Sanskrit