The Compendium of Suśruta 102.4
Nibandhasaṅgraha 102.4
- Language
- Sanskrit
102.4
idānīmāme granthau visrāvaṇaśodhanayoḥ snehanāṅgasnehaṃ nirdiśannāha-tailamityādi | tailaṃ pibet sarpirvā pibedathavā dvayaṃ tailasarpiṣī pibet | vasātailasarpiṣā ca sādhyatvāt trivṛtaṃ vidadhyāt; tribhistailasarpirvasābhirvṛto vyāpta snehaprayogastrivṛtasañjña syāt, ta vidadhyāt kuryāt; 'vaidyo granthirogiṇa pānāya' iti śeṣa , athavā catu sneha ghṛtatailavasāmajjāyogaja vā pibet | dvayamapi tailasarpiṣī, tailavase, tailamajjānau, ghṛtamajjānau, vasāmajjānau ceti evaṃprakāraṃ dvayaṃ, catuḥsnehaṃ vā ekībhūtaṃ pibet | apehivātādaśamūlasiddhamiti apehivātā prasāraṇī | tatrādya taila sarpirdvayaṃ vā yat proktaṃ tadasaskṛtameva, uttarārdhoktaṃ ca catu snehaṃ dvaya vā prasāriṇīdaśamūlakalkakvāthasaskṛtam, anyathā vaiśabdena punaruktidoṣa syāt | yadyapi pṛthagdiṣṭai rasavīryavipākaprabhāvāṇā tailasarpirvasāmajjānā saskṛtānā granthirogiṇasāmānyenātra prayogo'bhihita , tathā'pi vātapittaśleṣmasasṛṣṭasannipātārabdhagranthiṣu hetuprakṛtideśakālasātmyānubandhānavekṣya yathāvacca pānārthamupayojyā iti jñeyam | gayī tu apehivātetyatra 'āme vidadhyāt daśamūlasiddhaṃ' iti paṭhati vyākhyānayati ca-tailaṃ pibedityādi, tatra granthau vātabhave āme tailaṃ vātaharakvāthakalkasiddha, pittabhave ghṛtaṃ pittaharakvāthakalkasiddhaṃ, tailameva kaphaharakvāthasiddhaṃ kaphaje, sasargasannipāte ca dvitricatuḥsnehādisiddha vikalpyaṃ, tadeva vātahara nirdiśannāha - āme vidadhyāddaśamūlasiddhamityādi |
Linked texts (1)
- Suśrutasaṃhitā — Suśruta & Nāgārjuna (siddha/alchemist), Sanskrit