Pramāṇa · Search · About · API

The Compendium of Suśruta 121.76

Nibandhasaṅgraha 121.76

Language
Sanskrit

121.76

evametairaṣṭādaśabhiḥ snehavastibhirdhātugatadoṣaharaṇamabhidhāya puna punarabhyastairetaireva viśiṣṭaṃ rasāyanaphalaṃ darśayannāha - aṣṭādaśetyādi | yathokteneti iha cānantarātikrāntena | parihārakameṇeti āturopadravīye vakṣyamāṇena | kuñjaravala iti upacayaśaktiklakṣaṇavalayukta | aśvasya javaistulya iti gaja ivopacitadhāturapi kriyāviśeṣaprabhāvātturaṅgavattarasvī | amaravat prakarṣeṇa bhātītyamaraprabho'tyadbhutarūpodyupeta ityarthaḥ | vītapāpmā
kriyāviśeṣaprabhāvādeva gataprāktanajanmakṛtasakalakalmaṣaḥ | śrutadhara iti cittasya śaktyutkarṣayuktaḥ | sahasrāyuriti śarīrendriyasattvātmasaṃyogotkarṣa | yadyapyatra snehavastīnāmaṣṭādaśakaṃ, antarā tu niruhaṇamiti pūrvavākyādaniyatanihahānvito'bhihitastathā'pi tantrāntaradarśanānniyatadvādaśayāpanārakhyaniruhopeto jñeyaḥ, tādṛśasya ca tantrāntare karma iti sajñā | tathāhi,— “triṃśanmatā karmasu vastayo hi kālastato'rdhena tataśca yoga | sānvāsanā dvādaśa vai niruhā prāk sneha eka paratastu pañca” iti; tataśca “aṣṭādaśāṣṭādaśakān vastīnā yo niṣevate”— ityanena karmavastīnaṣṭādaśavārān yo niṣevate ityartho gamyate | tathā śrīvāgbhaṭenāpi karmakālagogavastayo'bhihitāḥ | tathāca, —“prāk sneha eka. pañcānte dvādaśāsthāpanāni ca | sānvāsanāni karmaivaṃ vastayastriṃśadīritā || kālaḥ pañcadaśaiko'tra prāksneho'nte trayastathā | ṣaṭ pañcavastyantaritā , yogo'ṣṭau vastayo'tra tu || trayo niruhāḥ snehāśca snehāvādyantayorubhau”—iti | yāpanavastiviṣayo'ya granthaḥ, niruhā eva yāpanavastaya , ata evaikāntaritā snehāḥ, yāpanavastayo hi nātisnigdharūkṣā napusakavastaya ityucyante | karmakālagogasajñayā yathāsakhyaṃ vātapittakaphaharo vastiprayogo jñeyaḥ | gayadāsastu valavadbhigrahādijanitopacayapūrvakavātādidoṣaprakope valīyasi triṃśadvastaya , svasthe puna kālaikaprabhāvajanitavātādiprakope madhyavale pañcadaśa, kālenāpyakṛtadoṣakopasya svasthasyāpūrvavṛṣyalādilābhārthamaṣṭau |

Linked texts (1)