The Compendium of Suśruta 172.42
Nibandhasaṅgraha 172.42
- Language
- Sanskrit
172.42
abhinyāsasya bhedamāha- nidretyādi | tameva nidropetamabhinyāsa vidyāt, enaṃ kṣīṇaṃ santaṃ hataujasa vidyāt, tameva ca sanyastagātraṃ saṃnyāsamiti | kecidamumabhinyāsapratipādakaṃ vākyaṃ na paṭhanti | nidropetamabhinyāsamityādipāṭhasyāgre 'pralimpanniva gātrāṇi parvaṇā gauraveṇa ca' ityādinā 'mandajvarapralāpastu saśrati syātpralepaka ' ityantenāparatantroktapāṭena pralepakalakṣaṇaṃ kecit paṭhanti, tacca na paṭhanīyaṃ, 'tathā pralepako jñeya' ityādipāṭhena svatantre tasya paṭhitatvāt | 'nityaṃ mandajvara' ityādinā kṣārapāṇiroktaṃ vātabalāsakalakṣaṇamapare paṭhanti, tadapi na paṭhanīyaṃ, 'pralepakaṃ vātabalāsakaṃ ca' ityanena tasyokte | nityaṃ mandajvara ityādipāṭhasyāgre'nye tṛṇapuṣpakalakṣaṇamadhīyante,–“puṣpebhyo gandharajasī tejasvinyo yadā'nila | upādāya manuṣyasya prāṇāpānau niyacchati || saukṣmyādanusrato dhātūn marmāṇyapi ca tejasā | karma cittaṃ balaṃ jñānaṃ tadā'syāmyati māruta || karmādiṣu niruddheṣu svapitīti suhṛjjana | manyate hatacittatvādojasyuparate sati || tasyādita śiroroga sasañjñasyeva jāyate | vigandhaṃ ca sugandhaṃ ca dṛṣṭvā'kasmāt sa mūrcchati || tṛṇapuṣpakamityevaṃ jvaraṃ vidyādvicakṣaṇaḥ"-iti, taccauṣadhīgandhaje jvare tathaupadhike cāntarbhūtatvānnādhyeyamiti |
Linked texts (1)
- Suśrutasaṃhitā — Suśruta & Nāgārjuna (siddha/alchemist), Sanskrit