The Compendium of Suśruta 174.179
Nibandhasaṅgraha 174.179
- Language
- Sanskrit
174.179
ata ūrdhvaṃ grahaṇīrogacikitsitamāha— yathetyādi | doṣocchrayo doṣodrekaḥ | tasyeti grahaṇīrogiṇaḥ | tatra yathādoṣocchrayaṃ viśuddhasyeti vātodreke nirūheṇa, pittodreke virekeṇa, kaphodreke vamanena | yathākramamiti yathāsvaṃ śuddhiprakaraṇoktakrameṇetyartha | peyādimityādiśabdādvilepīyūṣamudgodanādikam | vitaret dadyāt | samyak yathoktam | dīpanīyopasambhṛtamiti pañcakolāgnipradīpanīyadravyayuktam | 'yathādoṣocchrayaṃ' ityatrānye 'yathādoṣavalaṃ' iti paṭhanti, tatra doṣabalānatikrameṇa viśuddhasyetyarthaḥ | tata ityādi tata iti peyādikramānantaram | pācanasaṃgrāhidīpanīyagaṇatrayamiti gaṇaśabdaḥ pratyeka saṃbadhyate, tena pācanadravyagaṇo haridrādi, saṃgrāhogaṇo'mbaṣṭhādi., dīpanīyagaṇa pippalyādi, etadgaṇatraya doṣakālasātmyādyapekṣayā surāriṣṭādibhistatkrāntai prātaḥ pibedityarthaḥ | takreṇa cetyādi saṃgrāhidīpanīyalaghutvāt "ekā śāntiranekasya" iti vacanāt | kriyādiknī kriyā'trāpi karaṇīyetyāha-krimītyādi | atreti grahaṇīroge | avacārayet prayojayet | nanu grahaṇīrogo vātādibhedena caturvidha prokta, tatkathaṃ cikitsita tathā noktaṃ? ucyate—yathādoṣocchrayamityatrāpyanuvartanīyam, tena krimyādiknī kriyā yathādoṣocchrayamavacārayediti na doṣa | hiṅgvādicūrṇādikaṃ grahaṇyāmapyatidiśannāha-cūrṇamityādi | hiṅgvādicūrṇaṃ mahāvātavyādhyuktaṃ, ghṛtaṃ vā plīhanāśanamiti ṣaṭpalādikaṃ, avacārayedityatrāpi saṃbadhyate || 178-180 ||-
Linked texts (1)
- Suśrutasaṃhitā — Suśruta & Nāgārjuna (siddha/alchemist), Sanskrit