The Compendium of Suśruta 18.3
Nibandhasaṅgraha 18.3
- Language
- Sanskrit
18.3
rakṣobhūṣaṇanimittamiti nimittaśabdo rakṣābhūṣaṇābhyā saha pratyekaṃ sabadhyate, anye tu rakṣaṇārthaṃ bhūṣaṇāni rakṣābhūṣaṇāni, tannimittamityarthaḥ | yadyapi viddhakarṇatvādvraṇini bāle raktamāsapriyatvāndrakṣobhayamastyeva, tathā'pi vraṇasyālpakālatvādvaivakṛtacchidratvānca rakṣaṇāthaṃ bhavati | kasmin kāle karṇasya vyadhaḥ kartavya ityāha, -tau ṣaṣṭhe māse saptame vā śuklapakṣa iti | tāviti tau karṇau, ṣaṣṭhe māse saptame veti nāyaṃ janmakālādūrdhva kintu saṃvatsarāderbhādrapadādyaḥ ṣaṣṭho māso māghaḥ saptamaḥ phālgunastayormadhye ekasminniti | maṅgalaṃ gītādi | svastivācanamāśī-
rvādoñcāraṇam | dhātryaṅka iti dhātrī kumāraparicārikā | kumāradharāṅke veti bālagrāhipuruṣasyotsaṅge | bālakrīḍanakairiti kṛtrimahastyaśvavalīvardaśukādibhiḥ | asāgre bhakṣyaviśeṣairveti kecit paṭhanti, bhakṣyaviśeṣairmodakādibhiḥ | daivakṛte chidra iti prāktanajanmakarmakṛta ityarthaḥ | ṛjvavakram | karṇaviśeṣeṇa sūcīviśeṣaviṣayaṃ niyamayannāha, - pratanurka sūcyeti | - prakarṣeṇa tanuṃ karṇa sūcyā vidhyedityarthaḥ, bahalamārayeti sthūlakarṇamārayā vidhyedityartha; ārā carmakārāṇā carmabhedanaṃ śastraṃ, bahalaṃ kaṭhinamiti lakṣmaṇaṭippaṇakenoktam | puruṣastrībhedena prākkarṇavyadhane praśastatvena viśeṣamāha, - pūrvaṃ dakṣiṇamityādi | karṇe viddhe sati kiṃ kāryamityāha, - tata ityādi | viddhā ca picuvartiṃ praveśayan || 1-3 ||
Linked texts (1)
- Suśrutasaṃhitā — Suśruta & Nāgārjuna (siddha/alchemist), Sanskrit