The Compendium of Suśruta 183.35
Nibandhasaṅgraha 183.35
- Language
- Sanskrit
183.35
sāmānyena chardicikitsāmāha-dadhittharasasayuktāmityādi | dadhittha kapittha, mākṣikānvitā madhuyuktā, dadhittharasa pippalīmadhukayuktaṃ pītvā chardi jayatīti piṇḍārtha | samākṣiketyādi | madhurasā mūrvā | taṇḍulāmbunā taṇḍuladhāvanodakena | tarpaṇaṃ lājasaktukṛta, lājānā chardiharatvāt | tisṛṇāmiti tisṛṇāṃ vātādijānā chardīnā, evaṃ tridoṣajanchardiharatvamasyokta bhavati, yato yadvātādijāsu pṛthak tisṛṣu bheṣaja tadeva militavātāditrayajāyā api prakṛtisamavetāyā hitam | tathā coktam,-"yeṣā pṛthaktvena mayā kriyoktā tā sannipāteṣu ca tīkṣṇabuddhyā | rogeṣu doṣāgnibalādyapekṣayā kuryādvipak śāstravidhau vicakṣaṇa "-iti | svayaguptāmityādi | svayaṃguptā kapikacchū | taṇḍulāmbumadhudravāmiti taṇḍulāmbumadhūni drave yasyā sā tāmityartha, madhu karṣapramāṇaṃ, taṇḍulāmbu caturguṇam | athavā karañjaje patre saha siddhā yavāgūṃ pivet,
śleṣmabhiprāyāmityupaskāra | yuktāmlalavaṇā ityādi | yuktāmlalavaṇā ucitapramāṇāmlalavaṇayuktā | piṣṭvā dṛṣadi piṣṭvā | kustumburuṃ dhānyakā | kecidyuktāmlalavaṇā iti pada yavāgvā'pi sabadhranti | taṇḍulāmbvityādi | tryūṣaṇaṃ trikaṭukaṃ, yogadvayametat, athavā kapittha taṇḍulāmbuyuta khādet, tryūṣaṇena vā yuta khādet | sitā śarkarā | candana raktacandanam| sitādiyukta makṣikāpurīṣa vā lihyāt | pivedityādi | abhitaptā gṛhagodhikā payasi nirvāpya tat paya pivedityarthaḥ | payo jalam | atra gṛhagodhi(pi)kāgabdena varamaṭhīkṛta mṛnmayaṃ gṛhamucyate, upacārāt | athavā sarpi kṣaudrayutān lājaśaktūn pivet | dhātrīrase candanaṃ vā ghṛṣṭa mudgadalāmbunā pivet | kolādimajjāna madhunā lihyāt | trisugandhika trijātaka vā madhunā lihyāt | athavā śālijānānā yavāgūṃ pivet | ghreyāṇyupāharedityādi | manojñāni sukhāni ceti cetonāsikāhlādajanakāni ghreyāṇi sugandhadravyāṇi, tathā sukhāni ādyatvā sukhajanakāni | tathā jāṅglāni māṃsāni śūlyāni śūlaprotāni pakvāni tathā śubhāni pānakāni ca sukhajanakāni upāharet | bhojanāni vicitrāṇi nānāprakārāṇi kuryāt | atandrito'nalasa || 27-35 ||
Linked texts (1)
- Suśrutasaṃhitā — Suśruta & Nāgārjuna (siddha/alchemist), Sanskrit