The Compendium of Suśruta 199.31
Nibandhasaṅgraha 199.31
- Language
- Sanskrit
199.31
idānīṃ haimantikaṃ vidhimāha— hemanta ityādi | ahimamuṣṇam | annaṃ bhojanaṃ, pānāni madyādīni | agurudhūpita agurucūrṇāvalipta | vārikoṣṭhe pāṣāṇādiviracite kuṇḍalākāre jalapātre | sāṅgārayāne aṅgārapūrṇaśakaṭikāsahite, etadgarbhagṛhodare ityetasya viśeṣaṇam | mahati vistīrṇe | kauśeyāstaraṇāstṛte paṭṭavastrayotkalikācchādite | kauśeyamityupalakṣaṇaṃ, tena prāvārājinādīni tantrāntaroktāni gṛhyante | taistairiti śītāpahaistantrāntaroktairvastraviśeṣai, vṛta iti ācchāditāṅga puruṣa | garbhagṛhodare iti vṛhadgṛhamadhye apara yat kṣudragṛhaṃ tasyābhyantare | garbhagṛhodare ityupalakṣaṇaṃ, tena bhṛśagṛhapi gṛhyate | śliṣṭā āliṅgya | pīna māṃsalaṃ, ūru jānuvaṅkṣaṇayormadhyaṃ, jaghanaṃ kaṭyā agrimabhāga | nanu, tantrāntare 'gorasānikṣuvikṛtī0' ityādinā yādṛśa āhāro hemante darśitastādṛśa kimiti na nirdiṣṭa ? satyaṃ, hemante sacīyamānasya kaphasya śaityāt prakupitasya vātasyopaśamanārthaṃ sādhāraṇa eva vidhiryasmādukta, ata sādhāraṇavivivranna nirdiṣṭo na tādṛśa āhāra | yadyevaṃ tarhi tantrāntare tādṛśa evāhāra kuto nirdiṣṭa iti cet ? ucyate—hemante śītānilasparśasuruddho balī vahniryadi tādṛgamāhāra na labhate tadā dhātūnkṣayamavaheti, vātukṣayācca tīvravātakopa syāditi bhayāttantrāntare tādṛśa āhāro darśita | (athavā yasmāddhemante pravalāgnitvādapathyakṣamo deho bhavati) | kārttikakuṇḍo'muṃ pāṭhamanyathā paṭhati, sa cābhāvānna likhita | hemantaśiśirayostulyatvāddhaimantika eva vidhi śiśire'pi sevya, ata śiśiravidhāna pṛthaṅgoktam | yatkecidatra varjyavidhānaṃ '..... ... prāgvāta rūkṣabhojanam | vātalāni ca dravyāṇi śītasnānaṃ ca varjayet' iti paṭhanti, sa tvanārṣa pāṭha, paraparāvicchedāsaraṇāt samānatantrānabhijñānācca || 21-31 || (haimante nicitaḥ śleṣmā śaityācchītaśarīriṇām ||
Linked texts (1)
- Suśrutasaṃhitā — Suśruta & Nāgārjuna (siddha/alchemist), Sanskrit