The Compendium of Suśruta 2.30

2.30

jaṅgamā khalvapīti |-khaluśabda śiṣyasabodhane, he suśruta jaṅgamā api caturvidhāḥ catu prakārā | tānāha, - jarāyujetyādi | etacca pūrva vyākhyātam | jarāyujādiṣu pūrvoktasasvedajādikramatyāgo yonisaṃkaraṃ bodhayati, tena pakṣiṣu valākā jarāyujā aṇḍajāśceti, sarpajātiṣu ahipatākā jarāyujā, sasvedajeṣvapi kāścit pipīlikā aṇḍajā udbhijjāśca | vyālādaya iti vyālā hiṃsrapaśuvyāghrādaya | anye tu paśugrahaṇādeva hiṃsrapaśutāmapi grahaṇamiti vyālaśabdena sarpaviśeṣamāhu | tadukta, - "sarpajātiṣu ahipatākā jarāyujā-" iti | ādigrahaṇāt valākājatukādaya | ihopakaraṇaprastāve paśūnā prādhānyamiti prāṅ nirdeśaḥ | prāgbhūtagrāmaprasaṅgena puruṣaprādhānyātkhyāpanārtha puruṣa prāṅ nirdiṣṭaḥ | atra punarjarāyujāṇḍajetyādipāṭha oṣadhilakṣyāpanāyeti na paunaruktyam | khagasarpetyādi khagā pakṣiṇa, sarpā. mandagāmino'jagaraprabhṛtaya, sarīsṛpā śīghragāmina kṛṣṇasarpādaya, mīnamakarādayo vā, prabhṛtigrahaṇāt kūrmanakrādīnā grahaṇam | kecit prabhṛtiśabdamapaṭhitvā luptanirdiṣṭenādiśabdena kūrmādīn gṛhṇanti | kṛmikīṭetyādi kṛmaya koṣṭhapurīṣādibāṣpasaṃbhavā, kīṭā vṛścikapaḍrinduprabhṛtaya, pipīlikābhraṣṭikā , prabhṛtigrahaṇādevaṃvidhā anye'pi dṛśyante | indragopa ityādi indragopāḥ prāvṛṭkālajā atiraktakṛmaya indravadhū' iti loke, prabhṛtigrahaṇāddardurā anye'pi |