The Compendium of Suśruta 201.8
Nibandhasaṅgraha 201.8
- Language
- Sanskrit
201.8
kīdṛśa punarayaṃ dehaśabdābhidheya karmapuruṣa iti pūrvapratīpāditasyaiva karmapuruṣasya svarūpaṃ vācyaṃ, tatprasaṅgenāparamapi prāṇādikaṃ yattatpratipādayituṃ sukhasmaraṇārthaṃ pratipādayati-puruṣa ityādi | atraike kalāśabdena pañcabhūtāni ekādaśendriyāṇīti ṣoḍaśavikārā iti vyācakṣate, parametanyāyurvede pramāṇīkṛtatam | anye tu kalāśabdamaṅgapratyaṅgeṣvāmananti-śirogrīvāpāṇipādapārśvapṛṣṭhodarāsītyaṣṭāṅgāni, cibukanāsauṣṭhavallaṇāṅguṣṭhāṅgulipārṣṇigulphāḥ pratyaṅgānīti | svatantraparatantrābhiprāyānuvartibhirācāryai kalāśabdo guṇavācī paṭhita | te ca sarvabhūtacintāśārīroktasukhadu khecchodvegaprayatnādīn ṣoḍaśaguṇānācakṣate | catuṣpādaṃ ṣoḍaśakalaṃ bheṣajaṃ carakācāryeṇoktaṃ; tatra ṣoḍaśakalaṃ ṣoḍaśaguṇamiti vyākhyānayanti | prāṇāścaikādaśeti agniḥ somo vāyu sattvaṃ rajastama. pañcendriyāṇi bhūtātmeti prāṇā | yo'sau bhūtātmā sa eva ṣoḍaśakala, sayogina eva
prāṇyavyapadeśabhāja, ityekādaśatvam | rogāṇāṃ tu sahasraṃ yacchataṃ viśatireva ceti viśatyadhikaikādaśaśatāni rogāṇām | atra sauśrute tantre ṣaṭsthāneṣu proktā rogā' ślokairabhidhīyante |-
Linked texts (1)
- Suśrutasaṃhitā — Suśruta & Nāgārjuna (siddha/alchemist), Sanskrit