The Compendium of Suśruta 24.3
Nibandhasaṅgraha 24.3
- Language
- Sanskrit
24.3
vraṇakāraṇāni vātādīni prathamaṃ saṃkhyādinirdideśānāha, — 'vātapittaśleṣmāṇa ityādi| dehasaṃbhavahetavo dehotpattihetavaḥ | nanu, śukraśoṇite dehotpattihetū? tat kathaṃ vātādayo dehasabhavahetavaḥ kathyante ? ucyate, avikṛtā vātādaya śukrārtavādisahakāritayā dehajanakā abhipretā ityarthaḥ | śarīrasaṃbhave vātādīnāṃ hetutvaṃ pratipādya sthitikāraṇatvaṃ darśayannāha, — tairevāvyāpannairiti |—taireva vātapittaśleṣmabhi, avyāpannaiḥ prakṛtisthairityarthaḥ | adhomadhyordhvasaṃnnihitairiti yathākrameṇa vātapittakaphai | dṛṣṭāntamāha,—agāramivetyādi |—agāraṃ gṛham | ekīyamatamāha,—ataśca tristhūṇamāhureke | cakāro'yaṃ tristhūṇamityatra yojyaḥ, tenāyamarthaḥ—tristhūṇamiti ca | ato hetoḥ| eke ācāryāḥ | dehavināśahetutvamapi vātādīnāṃ nirdeśannāha,—ta eva ca vyāpannā iti | cakāro'tra bhinnakrame, tenāyamarthaḥ—ta eva vātādayaḥ, vyāpannā vikṛtisthāḥ, pralayahetavo vināśahetavo 'bhavanti' ityadhyāhāraḥ | anye tu pralaye'pītyāpiśabdaṃ paṭhanti | śalyaśāstre vraṇārambhādhiṣṭhānabhūtatvāt kasyaciddūṣyasya prādhānyaṃ darśayannāha,—tadityādi |—ebhireva vātapittakaphaiḥ | śoṇitacaturthairiti; nanu, pūrvaṃ śoṇitamanupātta tatkathamiha saṃbhavādiṣu śoṇitasyāpyavirahitatvamuktaṃ ? satyaṃ, paramiha śoṇitopādānaṃ kurvannaikīyamatamidamiti darśayati, tena vraṇapāke darśanadvayaṃ bhavati; tathāhi, —'narte'nilādasti rujā' ityādinā vraṇapāke doṣā eva vyāpriyanta iti darśitaṃ, 'kālāntareṇābhyuditaṃ tu pittaṃ' ityādinā puna' śoṇitacaturthā eva vraṇapāke vyāpriyanta iti | avirahitaṃ saṃyuktamityarthaḥ |
Linked texts (1)
- Suśrutasaṃhitā — Suśruta & Nāgārjuna (siddha/alchemist), Sanskrit