The Compendium of Suśruta 29.7
Nibandhasaṅgraha 29.7
- Language
- Sanskrit
29.7
tatrāpi prasiddhaśalyabhedān darśayitumāha, - adhikāro hītyādi | adhikāro yogyatva śalyatvena lohādiṣu | lohādibhirmaya-
śabdaḥ pratyekaṃ saṃbadhyate | teṣāṃ madhye lauhasya prādhānyaṃ darśayannāha,– tatrāpīti, teṣāmapi madhye | viśeṣato'tiśayena | loheṣveveti avikāra ityanuvartate | kathaṃ punairloheṣvevāvikāra ityatra hetumāha,–viśasanādyopapannatvāditi, māraṇārthayuktatvālauhasyetyarthaḥ| loheṣvapi kāntādibhedenānekaprakāreṣu śarasyaiva prādhānyaṃ darśayannāha,–lohānāmilādi |–lohānāmapi kāntādīnāmapi madhya ityartha | śara- kāṇḍa-, avikṛta iti yogya ityarthaḥ | anye tu 'durvāratvāt' ityatra 'nirvāhikatvāt' iti paṭhanti, vyākhyānayanti ca—deśāntarāntaraprāpaṇaśīlatvādityartha | anye tu 'nirvāptisvāt' iti paṭhanti, tatrāpi sa evārtha | tasya śarasyāpaharaṇopayogimedaṃ darśayannāha,–karṇītyādi |–karṇīti karṇayuktaḥ, ślakṣṇo'karṇa ityarthaḥ | karṇavānityanye paṭhanti, tatrāpi sa evārthaḥ | tadākṛtīnāmanānyena darśayitumaśakyatvāt saṃkṣepeṇa sadṛśanānāvidhavastuvākṛtisārūpyena darśayannāha,–prāyeṇetyādi | prāyeneti bāhulyenetyartha | vividhavṛkṣapatrākṛtayaḥ pippalapatrakaravīrapatrādyākārāḥ, puṣpākṛtayo mālatīkumudotpalapatrādyākārā , phalākṛtaya elādyākārā | sthāvarairākṛtiṃ pratipādya jaṅgamairadarśayannāha,— vyālayakramadṛśāḥ siṃhavyāghrādimukhasadṛśāḥ sarpaphaṇākārā vā, mṛgavakramadṛśā śṛgālamārjārādimukhasamānā., pakṣivakramadṛśākākakaṅkādivakramadṛśāḥ |
Linked texts (1)
- Suśrutasaṃhitā — Suśruta & Nāgārjuna (siddha/alchemist), Sanskrit