The Compendium of Suśruta 40.5

40.5

tatra prathamaṃ doṣakameṇāyaṃ gaṇaṃ nirdiśannāha, - tadyathetyādi | vidārigandhā śālaparṇī, vidārī tripādikakanda kohalākāro lohitakusuma, sa ca dvividha -dīrghakando bahukṣīraḥ, hastipādako mahālpakṣīra iti, viśvadevā gāṅgerukī prasiddhā guḍaśarkarāti pūrvadeśe, anye sitakusumāṃ balāmāhu | sahadevī valābheda pītapuṣpā ‘kāṅkasī’ iti loke, anye valā nīlapuṣpāmāhu., śvadaṃṣṭrā gokṣurakaḥ, pṛśniparṇī pṛthakparṇī ‘pīṭhavana’ iti loke, śatāvarī sūkṣmapatrā ‘śatāvarī’ iti loke; sārivā jambūcitrā dugdhagarbhā vallī svanāmaprasiddhā, kṛṣṇasārivā chalaheṇṭāpatrasadṛśacchadā candanagandhā ‘kālavelī’ iti loke, kecit kṛṣṇasārivā na paṭhanti | jīvaka kūrcaśīrṣaka. svanāmakhyāta, ṛṣabhako vṛṣabhaka, ayamapi svanāmakhyātaḥ; mahāsahā māṣaparṇī, kṣudrasahā mudgaparṇī, bṛhattyau sūkṣmaphalā sthūlaphalā ca, punarnavā varṣābhū ‘sāṭoḍī’ iti loke, eraṇḍa svanāmaprasiddha, haṃsapadī haṃsapadākārapatrā pītapuṣpā jalayuktadeśajātā ‘haṃsapadī’ iti loke prasiddhā, vṛścikālī kaṇṭakitameṣaśṛṅgattuṅgākāraphalā pāṭhāpatrā īṣadromaśā śvetapuṣpagucchā dakṣiṇāvartavallī meṣaśṛṅgībheda, vṛściyākamanye, ṛṣabhī kapikacchū., śṛgālavinnāmeke vidārigandhādau paṭhanti, tāmapaṭhanīyāmeke manyante, anye pṛthakparṇībhedaṃ dīrghapatrā siṃhapucchāmāhu | śoṣo rājayakṣmā, aṅgamardaḥ sphuṭanikā | pittānilaharatvena doṣapratyanīkatoktā, śoṣādināśakatvena vyādhipratyanīkatva cokta, evaṃ doṣayoruktyorvyādhiṣu cokteṣvavasthākāladeśādibhedena samastairetairarvairyathālābha labdhairvā śṛtaśītaphāṇṭasvarasakalkacūrṇaguṭikotkārikārasakriyālepapradeha-
pariṣekāvagāhanaghṛtatailādīni yathāyogaṃ sādhanīyāni | evamanyeṣvapi gaṇeṣu yojyam | yeṣā jīvakarṣabhakādidravyāṇāmannapānādau guṇo na nirdiṣṭa, teṣā samuditasya gaṇasya guṇābhidhānenaiva pṛthagdravyaguṇo jñātavya iti |