The Compendium of Suśruta 46.91
Nibandhasaṅgraha 46.91
- Language
- Sanskrit
46.91
kṣīramatyādi | "yantrādipīḍitadravyarasaḥ svarasa ucyate | yaḥ piṇḍaścārdrapiṣṭānā sa kalkaḥ parikīrtitaḥ || vahnau tu kathitaṃ dravyaṃ śrutamāhuścikitsakā' | upoṣitaṃ niśāyāṃ tu toyasthaṃ śītamucyate || cūrṇamuṣṇena saṃpṛktaṃ tat phāṇṭamabhidhīyate | abhibhūyāmbunoṣṇena kṣaṇāt pūtamitītarai" iti | phāṇṭalakṣaṇaṃ tu prasaṅgāduktam | kapāyo dvividhaḥ - śrutakaṣāyaḥ, śītakaṣāyaśca | te tuṃ padakalpā bhavanti | kalpā vidhayaḥ | anye tvevaṃ paṭhanti "cūrṇa kaṣāyaḥ śiśiraḥ śrutaśca phāṇṭaṃ ca kalkaḥ svarasastathaiva | pañcaiva kalpāḥ khalu bheṣajānā yathottaraṃ te guravaḥ pradiṣṭā." iti | te tu kharasa eva kṣīramantarbhāvayanti, phāṇṭaṃ śītakapāye'ntarbhāvayanti |
iti śrīḍalhaṇaviracitāyāṃ nibandhasaṃgrahākhyāyāṃ suśrutaṭīkāyā sūtrasthāne catuścatvāriṃśattamo'dhyāyaḥ |
Linked texts (1)
- Suśrutasaṃhitā — Suśruta & Nāgārjuna (siddha/alchemist), Sanskrit