Pramāṇa · Search · About · API

The Compendium of Suśruta 59.73

Nibandhasaṅgraha 59.73

Language
Sanskrit

59.73

tasyāsādhyatvamāha, — kṣīṇasyetyādi | animipākṣasya stabdhākṣasya, prasaktaṃ satataṃ, saktabhāṣiṇa pīḍitāvyaktapadabhāṣiṇa ; anye tu 'prasaktāvyaktabhāpiṇa' iti paṭhanti, prasaktaṃ prakarṣeṇa lagnamiti tatrārtha | bāḍhamatiśayena na sidhyatīti samvandha | trivarṣamiti savatsaratrayātītam | anye tu nāsākṣimakhasrāviṇaṃ trivarṣamāhu | vepanasya kampanaśīlasya | “garbhiṇīsūtikāvālavṛddhakṣīṇeṣvasṛkkṣaye” ityamu pāṭhaṃ śrījejjaṭādaya ācāryā na paṭhanti | uccairvyāharato'tyarthamityādi (dvau) kṛtvā paṭhanti, bahuvaidyapaṭhitatvādasmābhi paṭhitaḥ |
gṛdhrasīmāha, -pārṣyāītyādi | yā kaṇḍarā sakthnaḥ kṣepaṃ nigṛhlīyāt sā gṛdhrasīti smṛteti saṃbandhaḥ | pārṇirgulphasya pāśrāātyādhobhāga, pratyaṅgutyo'ṅgulya eva, etenoparyadhobhāgagataṃ kaṇḍarādvayaṃ gṛhyate | kaṇḍarā mahāsnāyuḥ | gulphādiṣiṭapāntaṃ sakthi, tasya kṣepaṃ prasāraṇaṃ nigṛhnīyādavarundhyādityarthaḥ | gṛdhrasī radhiṇīti loke | sā ca vātāt vātakaphācca | khañjanavāte na sātiśayā vyathā yathā gṛdhrasyām | kecit 'pāṣṇi pratyaṅgulīnām' iti dvitīyāntaṃ paṭhanti; tatrāpi pāṣṇiṃ lakṣīkṛtya yā kaṇḍarā, aṅgulīnāṃ ca yā kaṇḍareti kaṇḍarādvayam|
gṛdhrasīsadṛśīmekabāhugatā viśvācīmāha, -taletyādi | talaśabdo'yamupari vartate, tena karasyābhyantarakaṇḍarā gṛhītā, bāhupṛṣṭhata ityanena bāhyakaṇḍarā gṛhītā | bāhvoriti dvivacanaṃ sāmānyāpekṣayā, kadācit kasmiṃścidvāhau bhavati | anilāditetyatrāpi sabadhyate | cakāro'tra gṛdhrasīviśvācyornāmāntaramanuktaṃ khalvyabhidhāna samucinoti| anye tvatrāpi 'talaṃ pratyaṅgulīnām' iti pūrvavaddvitīyāntaṃ paṭhanti, tena tala lakṣīkṛtya yā kaṇḍarā bāhupṛṣṭhataśca yā kaṇḍareti kaṇḍarādvayaṃ gṛhyate |
75 ||

Linked texts (1)