The Compendium of Suśruta 63.16
Nibandhasaṅgraha 63.16
- Language
- Sanskrit
63.16
kilāsa nirdiśannāha, - kilāsamapītyādi | apiśabdaḥ saṃbhāvanāyāṃ, tena kilāsaṃ kuṣṭhavikṛtiriti saṃbhāvyate; anye tu, kimapi kilāsaṃ kuṣṭhavikalpo na bhavatītyapiśabdādāhuḥ, kiṃ tat kilāsa kuṣṭhavikalpo na bhavati ? ucyate, - tvaggatamaparisrāvi ceti, antaraṃ bhedaḥ | tvaggatamiti kuṣṭha tvagraktamāṃsamadhiṣṭhāya tvaci darśayatyātmānaṃ, kilāsa tu tvacameva, kevalā tvacamadhitiṣṭhatītyarthaḥ | anye tu lagagatameva kilāsasaṃjñaṃ, tadeva dhātvanupraveśācchitrasaṃjñamityāhu | tathā ca viśvāmitraḥ,- "lagagataṃ tu yadasrāvi kilāsaṃ tat prakīrtitam | yadā lacamatikramya taddhāvūnavagāhate | hitvā kilāsasaṃjñā ca śvitrasaṃjñāṃ labheta tat" - iti | vātādijānā kilāsānāṃ lakṣaṇamāha, - tadvātenetyādi | paridhvaṃsīti ghṛṣṭaṃ sadrajo muñcatītyarthaḥ | bahalaṃ sthūlam | ataḥ paramasādhyāvadhāraṇaṃ - teṣvityādi | teṣu vātapittaśleṣmajeṣu kilāseṣu | saṃbaddhamaṇḍalamirita parasparamabhinnamaṇḍalamatyarthaḥ | ante jātamogrāṇipādguhyajaṃ, anye tvantrāntarjātarapharometi paṭhanti, antarmadhye jātāni raktāni lomāni yatra tattathā; teṣvasādhyamagnidagdhaṃ ceti cakāreṇa pāṇipādaguhyauṣṭhajamanuktamapyasādhyaṃ samuccinvanti |