The Compendium of Suśruta 63.7
Nibandhasaṅgraha 63.7
- Language
- Sanskrit
63.7
tatra mahākuṣṭhānā lakṣaṇaṃ darśayannāha, - tatra vātenetyādi | ṛṣyajihvāprakāśānīti ṛṣyajihvāyā iva prakāśa sādṛśyaṃ yeṣāṃ tāni kharatvayuktāni, ṛṣyo nīlaṇḍaḥ 'roru' iti prasiddha, anye 'ṛkṣa' iti paṭhanti, ṛkṣo 'rīcha' iti loke | kṛṣṇakapālikāprakāśāni kapālakuṣṭhāni kṛṣṇakapālikā karkarā | kākaṇantikāphalasadṛśānyatīva kṛṣṇaraktāni kākaṇantikāni, kākaṇantikā guñjā, 'cirihaṇṭikā' iti prasiddhā, tatphalavadraktāni madhye kṛṣṇāni | uḍumbarādīnā pittakṛtatvaṃ darśayannāha, - teṣāmityādi | oṣo'nalasamīpa ivotpātapa, pṛṣṭasyeva vedanāviśeṣa ityanye | coṣa ācūṣyata iva vedanāviśeṣa, pipāsetyanye | paridāha sarvato dāha | dhūmāyanaṃ dhūmopahatasyeva, dhūmodgamanamivāṅgānāmityeke | puṇḍarīkadadrukuṣṭhayorlakṣaṇaṃ darśayannāha, - śleṣmaṇetyādi | puṇḍarīka śvetapadmam | dadrukuṣṭhaṃ dvividha sitamasitaṃ ca, asitasya mahopakramasādhyatvādanubandhitvaprakarṣācca mahākuṣṭheṣu madhye suśrute pāṭha, sitadadrukuṣṭhasya sukhasādhyatvāduttarottaradhātvanupraveśābhāvāttathā'lpavyathīḍārahitatvācca carake kṣudrakuṣṭheṣu madhye pāṭha ityadoṣa. | dadrusidhmayo suśrutacarakādivettayorabhidhānabheda iti jejjaṭācārya samādadhati, tannecchati gayadāsācārya | tayo puṇḍarīkadadrukuṣṭhayo• pittakaphakṛtatvaṃ darśayannāha, - tayorityādi | parimaṇḍalatā paripūrṇamaṇḍalatā |
kṣudrakuṣṭheṣu prāk sthūlāruṣkamāha, - sthūlānītyādi | sthūlāni sthūlamūlāni, dāruṇāni kṛcchrasādhyāni, arūṃṣi vraṇāḥ ||-
Linked texts (1)
- Suśrutasaṃhitā — Suśruta & Nāgārjuna (siddha/alchemist), Sanskrit