The Compendium of Suśruta 68.22
Nibandhasaṅgraha 68.22
- Language
- Sanskrit
68.22
tasya śarīrābhyantarasthasyādṛśyasyāpi prasiddhopamānena pravarttane hetuṃ darśayannāha, – viśasteṣvapītyādi | śukralakṣaṇaṃ 'stanyamucyate' iti śeṣaḥ | kuta ityāha, – yathā śukraṃ viśasteṣu chinnaiṣvapi gātreṣu na dṛśyete tasmāt | dvitīyaṃ hetumāha, – sarvadehāśritatvāditi śukravat samastaśarīrāśritatvāt | śukradṛṣṭāntena stanyasyābhyantaradarśanaṃ pratipādya tenaiva dṛṣṭāntena sāmagrītastasya pravarttanādvahiḥ pratyakṣatāṃ pratipādayannāha, – tadevetyādi | tadeva śukraṃ pravarttate bahirni sarati | saharṣāt viśiṣṭasparśasaṃkalparalakṣaṇāt | viśiṣṭasparśasaṃkalpe hetucatuṣṭayaṃ darśayannāha, – iṣṭayuvaterityādi | iṣṭayuvatidarśanādihetucatuṣṭaye saharṣe suprasanna eva manasi bhavatīti manaso'pi suprasannasya kāraṇatva darśayannāha, – suprasannamityādi | suprasannamīrṣyādyanabhibhūtam | evaṃ stanyamapi striyāḥ pravarttate, śukramāhārarasayonitvāt pravarttate stanyamapi tathā, tasmāt pravarttate | nanu śukramāhārayonyapi saharṣāt kāraṇāt pravarttate, atra ca kiṃ kāraṇamityāha, – tadevetyādi | tadeva stanyaṃ śukravat sapravarttate | apatyasaṃsparśādikāraṇacatuṣṭaye'pi sneho mūlakāraṇamiti tadeva darśayannāha, – sneha ityādi | prasrave stanyasravaṇe | atrāpi catvāro hetavaḥ, paramiṣṭayuvatisthāne'trāpatyagrahaṇaṃ, mūlahetuharṣasthāne snehaḥ || 19–22 ||–
Linked texts (1)
- Suśrutasaṃhitā — Suśruta & Nāgārjuna (siddha/alchemist), Sanskrit