Pramāṇa · Search · About · API

The Compendium of Suśruta 75.9

Nibandhasaṅgraha 75.9

Language
Sanskrit

75.9

ata ityādi | prakṛtiravyaktaṃ, puruṣa ātmā | sādharmyaṃ samāno dharmaḥ, vaidharmyaṃ visadṛśo dharmaṃ, te vyākhyāsyāma kathaṃvidhā m| ubhāvapyaliṅgāviti na vidyate liṅgaṃ yayostāvaliṅgau, nityāviti ubhāvapi layaṃ kvacidapi na gacchata ityarthaḥ | na vidyate'paro yābhyāṃ tāvanaparau, yatastāveva prakṛtipuruṣau mahadādibhyaḥ parau | sarvagatau sarva vyāpya sthitau | sādharmyamuktvā vaidharmyamāha,eketyādi | tayormadhye ekā prakṛtiravyaktāparaparyāyā, sā ca triguṇā sattvarajastamoguṇā| sattvarajastamasāṃ guṇānā sāmyāvasthāyā sthitā sarvaiṣā mahadādivikārāṇā bījabhāvenāvasthitā bījadharmiṇītyucyate; yayī tu saṃhāre bhūtendriyatanmātrā haṅkāramahadādīnāmādhārabhūteti bījadharmiṇī | saiva sisṛkṣuṇā vibhunā puruṣeṇa sārdha kṣobhamāgam‍ya sāmyāvasthātaḥ pracyutā mahadahaṅkārādikrameṇa carācarasya jagata. prasavitrīti prasavadharmiṇītyucyate| amadhyasthadharmiṇīti sattvādiguṇarāhityā sukhādirūpalāt , sukhī hi sukhamabhilipsan duḥkhī dukhaṃ vidviṣan amadhyastho bhavati; prakṛtiśca sattvādirūpā, tato na madhyasthā | bahava iti yugapanmaraṇāmabhavādaneke puruṣā , puruṣaśabdena mahadādikṛtaṃ sūkṣmaṃ liṅgaśarīramucyate, tacca yogināmeva dṛśyaṃ, tatra purau śerate iti puruṣā.| aguṇāra iti avidyāmānasattvādiruṇāḥ | abījadharmāṇa iti mahadādīnā mahāpralaye prakṛtāviva teṣvanavasthānāt | madhyasthadharmāṇa iti prītyaprītiviṣādāyogenecchādveṣaśūnyatvāt | taduktaṃ sāṃkhye,-"tasmācca viparyāsāt siddhaṃ sākṣitvamasya puru ṣasya | kaivalyaṃ mādhyasthyaṃ dṛṣṭatvamakartṛbhāvaśca"-iti |
-

Linked texts (1)