The Compendium of Suśruta 76.30
Nibandhasaṅgraha 76.30
- Language
- Sanskrit
76.30
ṛtau putrīyamācāraṃ nirdiśannāha, - ṛtāvityādi | ṛtukāle prathamadivasa maryādīkṛtya nārī brahmacāriṇī syāt | ṛtudarśanāt pūrvaṃ māsa brahmacaryasya vakṣyamāṇasya viśiṣṭaprajotpādanaṃ prayojanam | asmiṃśca ṛtudarśane dinatrayaṃ brahmacaryasya svayamevācāryo'gre prayojanaṃ kathayiṣyati | divāsvapnādīṃśca pariharet | kathanaṃ bahubhāṣaṇam | avalekhanaṃ kaṅkatikādinā keśavamārjanam | āyāsa kaṣṭam | ki kāraṇamityādi | unmatto vātala. | parihāryamuktvā bhartāraṃ prati nāryo karaṇīya nirdiśannāha, - darbhetyādi | haviṣyaṃ saghṛtaśālyodanādi, kṣīrasaskṛtaṃ yavānnamrityeke | bhartuḥ saṃrakṣet 'vedha' iti śeṣaḥ, tasmai darśanamapi na dāpayedityartha | tata ityādi | śuddhā jīrṇaśoṇitāpagamena,
anantaraṃ snātā; taduktaṃ, - “nave tainau ca sajāte vigate jīrṇaśoṇite | nārī bhavati saṃśuddhā puṃsā sasṛjyate tadā” - iti | darśayedityatra ‘vaidya’ iti śeṣaḥ | tat kasya hetorityatra tacchabdaḥ saṃbodhane, tenāho kasya hetoḥ | anye tatrāpīti praśnārthaṃ paṭhanti | tatrāpi praśne | pūrvamityādi | putrebhyo hitaṃ putrīyamiti | gayī tu “tatrācāryo brāhmaṇaprayukto'nupahataśvetavastreṇa savītaścārdhame carmaṇyupaviṣṭo rājanyaprayukto vaiyāghre ānaḍuhe vā vaiśyaprayukto raurave śūdraprayukto vāste vā caturhastaṃ sthaṇḍilamupalipyollikhya darbhairāstīrya veṇuyūpaṃ dakṣiṇena brahmāṇaṃ vyavasthāpya śuklakusumagandhavalibhirabhyarcyagniṃ praṇīya saskṛtya pālāśībhiḥ samidbhiragnimupasamādhāya mantrodakapūrṇapātramagneragre sthāpayitvā putrajanmāśāsyājyaṃ juhuyānmahāvyāhṛtibhi, yoṣittva putrārthinī saha bhartrā paścimatau'gne ṛtvijo dakṣiṇataḥ samupaviśet, tato'syā brāhmaṇaḥ prajāpatimuddiśya yathāmilaṣitaṃ saṃpādanāya manasā yonau kāmyāmiṣṭiṃ nirvapet, anayorviṣṇuryoniṃ kalpayatu latā rūpāṇi viṃśatviti, tataścājyena sthālīpākamabhighārya trirjuhuyāt, yathāprāyaṃ copamantritamudapātramasmai dadyāt, sarvāṃnudakāryān kuruṣveti, tata samāpte karmaṇi pūrvaṃ dakṣiṇa pādamabhihanantī pradakṣiṇamagnimupakramet, tata parikramya brāhmaṇān svasti vācayitvā saha bhartrā ājyaśeṣaṃ prāśnīyāt, pūrvaṃ pumān jaghanyaṃ strī na cocchiṣṭamavaśeṣayediti putrīyavidhānam”—iti | karmānte putrīyavivānānte, ena kramaṃ vakṣyamāṇam | tameva kramaṃ vaktumāha, - tato'parāhne ityādi | puṃso māsaṃbrahmacāritvena striyā api brahmacāritve labdhe māsa brahmacāriṇīmiti yaduktaṃ tanmana saṅkalpamātrasyāpi nirāśārtham | tailamāpottarāhārā tailamāṣapradhānāhārā, upeyāt gacchet | sāmā nyāpatyajananakālamṛtusañjñaṃ nirdiśyāpatyaviśeṣajananasamarthakālamudiśannāha, - vikalpyaivamityādi | eṣu divaseṣūttarottaramāyurityādikaṃ vidyādityeva vikalpya vicārya caturthyādiṣu rātriṣu nārīmupeyāt | ata para pañcamyā saptamyā navamyāmyekādaśyā ca strīkāma, upeyādityatrāpi sabadhyate || 25-30 ||
Linked texts (1)
- Suśrutasaṃhitā — Suśruta & Nāgārjuna (siddha/alchemist), Sanskrit