The Compendium of Suśruta 78.36
Nibandhasaṅgraha 78.36
- Language
- Sanskrit
78.36
nanu, bodhābhāva svāpaḥ, svāpābhāvo bodhastat kathaṃ svapataḥ svapnadarśanaṃ bhavatītyāha, - pūrvetyādi | nanu ca, ya. kaścidarthāvabodha sa sarvo'pi vāhyārthāvalambanano dṛṣṭa, na ca svapne bāhyārthasya sattvaṃ vidyate, tatkathaṃ tatrārthavivodha iti ? ucyatesmṛtireveyaṃ pūrvānubhūte'rthe, na cānanubhūtaviṣayā parisphuranti | nanu, tādṛgvidhasyārthasyādṛṣṭāśrutānanubhūtatvāt kathaṃ smṛtilamityāha, - pūrvadehānubhūtāstvityādi | etaccopalakṣaṇam, ato'nenāpi dehenānubhūtān | bhūtānmeti kimbhūtairghaṭita ātmā śarīralakṣaṇa ? uta bhūtairupalakṣita ātmā bhūtātmā kṣetrajña ? ityāha, - svapataḥ prabhuriti | - svapataḥ svāpayuktasya śarīrasya prabhu svāmī kṣetrajña ityarthaḥ, taddarśena sarvakriyāpravṛtteḥ | kathaṃ punararthānindriyagrāhyān nidrāṇeṣvindriyeṣu gṛhṇātītyāha, - manaseti | manasa sarvadaiva sambhavāt sadā svapnadarśanaprasaṅga ityāha, - rajoyukteneti, raja preritenetyartha, rajasa. pravartakatvāt | tamodhuktena ca manasā na kimapi supta. paśyati, tamapta āvaraṇātmakatvāt |