The Compendium of Suśruta 79.3
Nibandhasaṅgraha 79.3
- Language
- Sanskrit
79.3
tatra śarīrāvayavasaṃkhyāvivaraṇaṃ pratipādayitukāma śarīraśabdavyapadeśyameva tāvat krameṇāha, - śukraśoṇitamityādi | ātmaprakṛtivikārasamūrcchitamiti ātmā kṣetrajñaḥ, prakṛtaya. pradhānādayo'ṣṭau, vikārā pañcabhūtānyekādaśendriyāṇi ceti ṣoḍaśa, tai. samūrcchitaṃ miśrībhūta 'garbha' iti sajñā labhate, etena yogināmupayogī pañcaviṃśatiko rāśirukta | tamidānīṃ bhiṣajāmupayogina ṣaḍdhātuka kṛtvā nirdiśannāha, -tami-
tyādi | cetanayā hetubhūtayā yāvadūrdhvaprasavakālamavasthitaṃ cetanāvasthitaṃ, anyathā kuthitaviśīrṇa syāt | taṃ vāyurvibhajati doṣadhātumalāṅgapratyaṅgavibhāgena, teja enaṃ pacati rūpādrūpāntareṇāvasthānaṃ prāpayati, āpa kledayanti vibhāgapariṇāmakāriṇoranilānalayoḥ śoṣaṇe'pyārdratā janayanti, pṛthivī saṃhanti adbhiḥ klinnamapi kaṭhinaṃ mūrtimat karoti; saṃharatītyanye paṭhanti, tanna, saṃpūvaisya hano vināśārthatvāt; ākāśaṃ vivardhayati anilānalavidārita(ta)srotasāmāpyāyanenordhvamadhastiryagvidhadhitamavakāśādānena vivardhayati | madhyamiha kaṇṭhādigudaparyantam |