The Compendium of Suśruta 82.3
Nibandhasaṅgraha 82.3
- Language
- Sanskrit
82.3
bāletyādi | — bālasthavirayorasampūrṇakṣīṇadhātutvād sirāṃ na vidhyet | rūkṣakṣatakṣīṇānā vātaprakopabhayāt sirā na vidhyet, kṣata iti ura kṣatayukta sadādyabhihato vā, kṣīṇa kṣīṇadhātu ; gayī tu kṣatena kṣīṇa. kṣatakṣīṇastasyānilavyāvibhayānna vidhyediti vyākhāyati | bhīrośca tamobahulatvālrohitadarśanena mūrcchābhayānna vidhyet | pariśrāntasya śramakupito vāta śoṇitāvasecanenātiprābalyaṃ prāpya śarīravyāpādaka syāt, madyapasya madavikṣiptacittasyātisūrcchākaratvāt, adhvastrīkarṣitasya vātaprakopabhayānna vidhyet | vāntaviriktayorūkṛtasarjanayorapītasnehayorvamanavirekānantarameva vātaprakopabhayāt sirā na vidhyet | āsthāpitājāgaritayormārutaprakopabhayānna vidhyet, anuvāsitasya mande'gnau bhūyo'gnimāndyabhayāt, klīvasya pradhānadhātukṣepeṇāhapasattvatvena ca niścitavināśāta, kṛśasya garbhiṇīnā copakṣīṇadhātutvāddehasandehabhayāta, kāsaśvāsaśopiṇāmapyapacīyamānadhātutvena dehasandehabhayānna vidhyet | pravṛddhajvarasyāsṛkstrāveṇa pralāpādibhayāt sirāṃ na vidhyet | yāścāvyadhyā iti aśopāvyadhyaprasaṅgenoktamiti na punaruktam |