The Compendium of Suśruta 82.8
Nibandhasaṅgraha 82.8
- Language
- Sanskrit
82.8
idānīmuttamāṅgasakthipāṇidvayapṛṣṭhodaravakṣomeḍhrajihvādiṣu sirāṇāṃ yena prakāreṇotthāpanaṃ taṃ darśayannāha, — tatretyādi | aratnimātrocchrite iti kaniṣṭhāṅgulipramitahastamātrocchrita ityarthaḥ | sandhiyasyāsyopari jānusandhiyasyopari kūrparau niveśyetyarthaḥ | karmapuruṣamiti yasya sirāvyadhanaṃ karma kriyate sa karmapuruṣaḥ | antarmukhavarjanāmiti mukhāntargatavarjitānāmityartha | tatra pādavyadhyetyādi | śrotādīnāmiti śrota vaktraṃ, ādigabdādvalkalādīnāṃ grahaṇam | athopariṣṭādityādi | pūrvavaditi vyadhyapradeśasyopari caturaṅgula ityarthaḥ | gṛdhrasītyādi gṛdhrasyāṃ sakucitajānoḥ, viśvācyā sakucitakūrparasya, sirā vidhyediti pūrvavākyāt saṃbadhyate | śroṇīpṛṣṭhaskandheṣviti sirāmiti pūrvataravākyāt saṃbadhyate | kīdṛśasya puruṣasyetyāśaṅkya viśeṣaṇatrayamāha, —unnāmitapṛṣṭhasyetyādi | visphūrjitamāyāmitaṃ pṛṣṭhaṃ yena saḥ, tasya | udaroraso prasāritoraskasyonnamitaśiraskasya visphūrjitadehasya ‘sirā vidhyet’ iti śeṣa | visphūrjitadehasyeti āyāmitamadhyaśarīrasyetyartha | avanāmitameḍhrasyeti stabdhamevāvanāmitaṃ meḍhūṃ yasya sa tathā, tasya meḍhre ‘sirā vidhyet’ iti śeṣaḥ | anuktānāmapi yantraṇaprakārāṇā buddhyā vīkṣaṇena karaṇīyatā darśayannāha, — evamityādi |
Linked texts (1)
- Suśrutasaṃhitā — Suśruta & Nāgārjuna (siddha/alchemist), Sanskrit