Pramāṇa · Search · About · API

The Compendium of Suśruta 85.69

Nibandhasaṅgraha 85.69

Language
Sanskrit

85.69

apetapūtimāṃsānāmiti nirgataśaṭitamāsānām | māṃsasthānāṃ māṃsamātrasthitānāmityartha | kalko miśrakādhyāye kathitaḥ, sa tu samaṅgāsomasaralaityādi. | viśeṣārthamatrāpi kalkaṃ nirdiśannāha - tilajo madhusayuta iti | tilakalksa tridoṣaharatvamāha - sa ityādi | - sa iti tilakalaka | tilakalakasa tiktakaṣāyatave uṣṇatve snigdhatve madhuratve ca satyapi kathaṃ vātādyaprakopakatvaṃ ? ucyate, - kha (pra) bhāvāddāmalakavat | asyaiva tilakalakasa yogavāhitvaṃ saviśeṣaṃ darśayannāha- śodhayedityādi | aśuddhān śodhayeta, ropayecetyaya marthaścakāreṇa jñeyaḥ | kena śodhanena yukta. śodhayedityāha- nimbapatramadhubhyāmityādi | madhusayuta ityanenaiva labdhe punariha madhugrahaṇaṃ kevalasyaiva tilakalkasa prāguktā mādhuryādayo'vagantavyāḥ, na madhuyuktasyeti jñāpayati | kena ropaṇena śodhanena yukto vraṇān śodhayedropayeccetyāha-pūrvābhyāmityādi | pūrvābhyā nimbapatramadhubhyāmityartha | yuktaścāpyuparopaṇa ityapiśabdo bhinnakrame, tena nimbapatramadhughṛtayukta śuṣyato vraṇasya śodhano ropaṇo'pi, tilakalkasa yogavāhilādityarthaḥ | anye tu 'yukta saropaṇo bhavet' iti paṭhanti, te tu pūrvoktaṃ cakārārtha na manyante, kica nimbapatramadhughṛtayuktasya tilakatakasya ropaṇatvamevāṅgīkurvantīti na śodhanatvam | idānīmanyamapi kalka sarvāvasthāsu sarvavraṇayogitvena saviśeṣamekīyamatena nirdiśannāha - tilavadityādi |-
tilavattilasadṛśo yavakalko'pi tridoṣaghna ityanena prakāreṇa kecidekīyamataṃ vyākhyānayanti, jejjaṭagayadāsau tvanyathā, yathā—tilā vidyante'sminniti tilavān, tilavāṃścāsau yavakalkaśca tilavayavakalkaḥ, taṃ tilavayavakalkaṃ kecidāhuriti | sarvāvasthāsu sarvaśārīravraṇayogyatvamāha—śamayedvidardha cetyādi | etena tiyuktaḥ kalkaḥ pañcānāmupakramāṇā vimlāpanapācanapāṭanaśodhanaropaṇānāmarthaṃ karotītyuktaṃ; tilakalkastu ropaṇaśodhanakaraṇenopakramadvayārthakaraḥ, tadubhayakaraṇenopakramatrayārthakaro vā, ata evānayoḥ kalkayorbheda | ropayecceti cakāreṇa tilakalkatilavayavakalkayorapi vraṇavaikṛtyāpahatṛtvaṃ bhavatīti samuccīyate || 65-69 ||—

Linked texts (1)