The Compendium of Suśruta 85.7
Nibandhasaṅgraha 85.7
- Language
- Sanskrit
85.7
idānīṃ vātādivraṇalakṣaṇamāha—tatretyādi | caṭacaṭāyanaśīlaḥ caṭacaṭāyanasvabhāva | vaṭacaṭāyanādayo vedanāviśeṣā | sphuraṇaṃ puna punaścalanaṃ, āyāmaḥ saṅkucitāṅgadeśasya dīrdhīkaraṇamiva, toda' sūcībhiriva, bhedana lagvidāraṇamiva | kṣipraja śīghrajanmā | kiṃśūkodakābhoṣṇasrāvī kiṃśukasumanaḥprakṣālanasalilasadṛśoṣṇasravaṇaśīla ityarthaḥ | pratatacaṇḍakaṇḍūbahula viśālakaṇḍūyanaprāya', sthūloṣṭha viśālonnatavraṇavartmatyarthaḥ | stabdhasirāsnāyujālāvratata amṛdusirāsnāyusamūhena baddha ityarthaḥ |
pravāladalaniścayaprakāśa' pravālakhaṇḍasamūhasadṛśaḥ; pravālo vidruma', sa ca samudrajāto'tyantarakto vallīviśeṣaḥ | kṛṣṇasphoṭatyādi kṛṣṇasphoṭapiḍakāsamūhavyāta | turaṅgasthānagandhi' tīkṣṇakṣāragandhiḥ | dhūmāyanaśīla prakarṣeṇa dhūmodgamanamiva kartuṃ śīla' | todetyādi | tadvarṇasrāvī atrānuktapariśiṣṭena vātapittayorvarṇena srāveṇa ca yukta ityartha | kaṇḍūyanetyādi | sanistodo vyathāyukta | dāruṇa. kaṭhina. | rūkṣetyādi | supta iveti ajñātamānasparśa iva | atrānuktapariśiṣṭena tayorvātaśoṇitayorvarṇena srāveṇa ca yukta ityartha | ghṛtamaṇḍo ghṛtasyoparisyo'ccho bhāgo maṇḍa. | mīnadhāvanatoyagandhi' matsyaprakṣālanodakagandhi', visragandhirityarthaḥ | kaṇḍvityādi | cumacumāyamāna rājikāsarṣapalipta iva vedanā | nirdahanetyādi |-nirdahanaṃ bhasmasātkaraṇamiva, nirmathanaṃ manthānavilor̤anamiva | idānīṃ śuddhavraṇamāha—jihetyādi | atra jihvātalābhaśabdo mṛdusnigdhaślakṣṇaśabdai pratyekaṃ sambadhyate; ābhāśabdena varṇo kathyate | mṛdu' komala. | ślakṣṇo masṛṇa | suvyavasthita śobhanākṛti, etena nātyunnato nātinīcaḥ kintu sama iti bodhayati | itiśabda sūtranirdeśasamāptau |
Linked texts (1)
- Suśrutasaṃhitā — Suśruta & Nāgārjuna (siddha/alchemist), Sanskrit