The Compendium of Suśruta 97.34
Nibandhasaṅgraha 97.34
- Language
- Sanskrit
97.34
idānīṃ janmabhūmimārabhya tuvarakarasāyanakalpaṃ prastautivṛkṣā ityādi | paściprocessārṇavabhūmiṣu paścimasamudrabhūmiṣu | vīcītaraṅga ityādi | ūrmiparamparāvikṣepapavanotkampitapallavā samudrodakasāttyāsannā ityarthaḥ | teṣā phalebhyo majjānamādāya, kusumambhavat kusumabhrakusumavattailaṃ vā gālayet, tattailagālanaṃ salilāpacayaṃ yāvat | tantu karīparāśau pakṣaṃ nidhātuṃ prayojayet, viśiṣṭatamaśaktyutpādanārtham| hataṃ malaṃ purīṣaṃ kaphādayo'pi yasya sa tathā; tatra kaphe vamanameva, vamanātpakṣādeva virecanaṃ, yadāhuḥ“pakṣādvireko vāntasya”iti, virecanādapi pakṣādeva tauvarakaṃ tailaṃ, tasyāpi śodhanatvāt; etena peyādisasarjanakrameṇa sañjātabalastuvarakasneha pivedityarthaḥ | caturthabhaktāntarita iti pakṣādūrdhvaṃ prathame'hni sāyaṃprāta prakṛtibhojanadvayaṃ, dvitīye'hni prātarbhuktvā sāya bhojanaṃ na kārya, phalāmbumuṣṇodakaṃ vā pāyayet sāyaṃ bhojanasthāne, tatastṛtīye'hani laghukoṣṭhāya prāta sneha dadyāt, evaṃ caturthabhaktamantarita bhavatītyarthaḥ | tailasyāpi pibenmātrāṃ pāṇitalapramāṇā karṣapramāṇāmityarthaḥ | alehalavaṇamalpasnehalavaṇā, yatto nañ īṣadarthe | pakṣaṃ pariharet, 'krodhādīn' iti śeṣaḥ | mahāvīryo mahāprabhāvaḥ | para utkṛṣṭatamaḥ || 20-34 ||