The Compendium of Suśruta 3.8.17
Suśrutasaṃhitā 3.8.17
- Language
- Sanskrit
3.8.17
tatra †pādadāhapādaharṣāvabāhukacippavisarpavātaśoṇitavātakaṇṭakavicarcikāpādadārīprabhṛtiṣu kṣipramarmaṇa upariṣṭād dvyaṅgule vrīhimukhena sirāṁ vidhyet,[†'kenacidatrāvabāhuko+api paṭhyate, tatra samīcīnaṁ, pratikāravidhāvasya vyadhena jihāsitatvāt'iti hārāṇacandraḥ/+acippa'iti kvacinna paṭhyate/], ślīpade taccikitsite yathā vakṣyate, kroṣṭukaśiraḥkhañjapaṅulavātavedanāsu jaṅghāyāṁ gulphasyopari caturaṅgule, apacyāmindrabasteradhastād dvyaṅgule, jānusandheruparyadho vā caturaṅgule gṛdhrasyāṁ, ūrumūlasaṁśritāṁ galagaṇḍe, etenetarasakthi bāhū ca vyākhyātau; viśeṣatastu vāmabāhau kūrparasandherabhyantarato bāhūmadhye plīhni kaniṣṭhikānāmikayormadhye vā, evaṁ dakṣiṇabāhau †yakṛdākhye(†kaphodare ca, [†'atra+ayakṛddāsye kaphodare ca' ityanākaraḥ pāṭhaḥ, kaphodare sirāvyadhasyānupayogāt'iti hārāṇacandraḥ]) etāmeva ca kāsaśvāsayorapyādiśanti, gṛdhrasyāmiva viśvācyāṁ, śroṇiṁ prati samantād dvyaṅgule pravāhikāyāṁ śūlinyāṁ, parivartikopadaṁśaśūkadoṣaśukravyāpatsu meḍhramadhye, (vṛṣaṇayoḥ pārśve mūtravṛddhyāṁ, nābheradhaścaturaṅgule sevanyāṁ vāmapārśve †dakodare, [†'aho guroraśrutasuśrutaḥ kaścit mūtravṛddhyāṁ dakodare ca doṣodakāvasecanārthaṁ vidhitsite vyadhane eva sirāvyadhau manyamāno+atra+avṛṣaṇayoḥ pārśve mūtravṛddhyāṁ' tathā+anābheścaturaṅgule sevanyā vāmapārśve dakodare'ityaśrutapūrvamasamañjasamācakṣāṇaḥ svasyaivāśrutatvamadṛṣṭakarmatvamasthānavāditvena purvyadhyasiratvaṁ cākhyāpayatīti' iti hārāṇacandraḥ/]) vāmapārśve kakṣāstanayorantare+antarvidradhau pārśvaśūle †ca[†asyāgra+aetāmeva kaphodare vāmapārśve'ityadhikaṁ paṭhyate kvacitpustake], bāhuśoṣāvabāhukayorapyeke vadantyaṁsayorantare, trikasandhimadhyagatāṁ tṛtīyake, adhaḥskandhasandhigatāmanyatarapārśvasaṁsthitāṁ caturthake, hanusandhimadhyagatāmapasmāre, śaṅkhakeśāntasandhigatāmuro+apāṅgalalāṭeṣu conmāde, jihvārogeṣvadhojihvāyāṁ dantavyādhiṣu ca, tāluni tālvyeṣu, karṇayorupari samantāt karṇaśūle tadrogeṣu ca, gandhāgrahaṇe vāsārogeṣu ca nāsāgre, timirākṣipākaprabhṛtiṣvakṣyāmayeṣūpanāsike lālāṭyāmapāṅgyāṁ vā, etā eva ca śirorogādhimanthaprabhṛtiṣu rogeṣviti//
Commentaries (1)
- Nibandhasaṅgraha — Ḍalhaṇa, Sanskrit