The Compendium of Suśruta 4.5.18
Suśrutasaṃhitā 4.5.18
- Language
- Sanskrit
4.5.18
apatānakinamasrastākṣamavakrabhruvamastabdhameḍhramasvedanamavepanamapralāpinamakhaṭvāpātinamabahirāyāminaṃ copakramet/ tatra prāgeva snehābhyaktaṃ svinnaśarīramavapīḍanena tīkṣṇenopakrameta śiraḥśuddhyarthaṃ; anantaraṃ vidārigandhādikvāthamāṃsarasakṣīradadhipakvaṃ sarpiracchaṃ pāyayet, tathā hi nātimātraṃ vāyuḥ prasarati; tato bhadradārvādivātaghnagaṇamāhṛtya sayavakolakulatthaṃ sānūpaudakamāṃsaṃ pañcavargamekataḥ prakvāthya tamādāya kaṣāyamamlakṣīraiḥ sahonmiśraca sarpistailavasāmajjabhiḥ saha vipacenmadhurakapratīvāpaṃ, tadetattraivṛtamapatānakināṃ pariṣekāvagāhābhyaṅgapānabhojanānuvāsananasyeṣu vidadhyāt; yathoktaiśca svedavidhānaiḥ svedayet, balīyasi vāte sukhoṣṇatuṣabusakarīṣapūrṇe kūpe nidadhyādāmukhāt, taptāyāṃ vā †rathakāracullyāṃ taptāyāṃ vā śilāyāṃ surāpariṣiktāyāṃ palāśadalacchannāyāṃ śāyayet, kṛśarāveśavārapāyasairvā svedayet/ mūlakorubūsphūrjārjakārkasaptalāśaṅkhinīsvarasasiddhaṃ tailamapatānakināṃ pariṣekādiṣūpayojyam/ abhuktavatā pītamamlaṃ dadhi maricavacāyuktamapatānakaṃ hanti; tailasarpirvasākṣaudrāṇi vā/ etacchuddhāvātāpatānakavidhānamuktaṃ, saṃsṛṣṭe saṃsṛṣṭaṃ kartavyam/ vegāntareṣu cāvapīḍaṃ dadyāt; tāmracūḍakarkaṭakṛṣṇamatsyaśiśumāravarāhavasāścāseveta, kṣīrāṇi vā vātaharasiddhāni, yavakolakulatthamūlakadadhighṛtatailasiddhā vā yavāgūḥ; snehavirecanāsthāpanānuvāsanaiścainaṃ †daśarātrāhṛtavegamupakrameta; vātavyādhicikitsitaṃ cāvekṣeta; rakṣākarma ca kuryāditi//