Amritasagara 10.1-2

10.1-2

13 vyādhiviparīta arthakārī auṣadha-jaise kaphameṃ mainaphala
ādi vāṃtikāraka padārtha jo ki vyādhise viparīta kārya karanevāle
hoṃ ve vyādhiviparīta arthakārī auṣadha kahalātī haiṃ
14 vyādhiviparīta arthakārī anna-jaise atisāra rogoṃmeṃ dugdha ādi
recaka anna (bhakṣaṇapadārtha) vyādhiviparīta arthakārī anna kahalāte haiṃ
15 vyādhiviparīta arthakārī vihāra-jaise vamana hote samaya mukhameṃ
arthakārī vihāra kahate haiṃ
16 hetuvyādhiviparīta arthakārī auṣadha-jaise agnidagdhapara uṣṇa
agara (candana) ādi auṣadhikā lepa jo hetu tathā vyādhi donoṃke
viparīta arthako karanevāle haiṃ, ve hetuvyādhiviparīta arthakārī auṣadha
kahāveṃge
17--hetuvyādhiviparīta arthakārī anna jaise madātyaya (matavālī
daśā) meṃ madyādi pāna karanā, ise hetuvyādhiviparīta arthakārī anna
(bhakṣaṇa) kahate haiṃ
18 hetuvyādhiviparīta arthakā vihāra--jaise vyāyāmajanya mūḍhavāta
(kasarata karanese utpanna huī jo bādī) para jalameṃ tairanā ityādi aise
kāryako hetuvyādhiviparīta arthakārī vihāra kahate haiṃ
ye 18 aṭhārahoṃ upacāra sukhakāraka honese upaśaya tathā yahī auṣadha
5 samprāpti--bigaḍe hue vāta, pitta aura kapha apane sthānako choḍake
1 saṃkhyā--jaise 8 prakārakā jvara, 6 prakārakā atisāra ādi yaha
2 vikalpa--jisa rogameṃ vātādi tīnoṃ doṣa miśrita hoṃ, usa doṣaaṃśāṃśakalpanāko vikalpasamprāpti kahate haiṃ
rogāṇāṃ bhedāḥ
rogastu doṣavaiṣamyaṃ doṣasāmyamarogatā
rogā duḥkhasya dātāro jvaraprabhṛtayo hi te