Pramāṇa · Search · About · API

Amritasagara 10.1-3

Amṛtasāgara 10.1-3

Language
Sanskrit

10.1-3

āhāra bihārase bālakako mūkatā ādi roga hoṃ, unheṃ jātajñāta
roga jāno
4 pīḍājanitaroga-śastraprahāra ādise jo asthibhaṃgādi roga utpanna
hove pīḍājanita roga kahalāte haiṃ
6 prabhāvajaroga-iṣṭadeva, guru, tapasvī aura vṛddhādike śāpa tathā
grahoṃkī pratikūlatāse utpanna roga prabhāvaja kahalāte haiṃ
hoṃ ve svabhāvajaroga kahalāte haiṃ
8 deśajaroga-kisī deśameṃ manuṣya kāle, bhūre, tathā lāla raṃga liye
utpanna hote haiṃ, isī prakāra kisī deśameṃ koī roga viśeṣatāpūrvaka hote
haiṃ ve deśaja roga kahalāte haiṃ
9 āgaṃtuka roga-krodha, lobha, moha, rāga, dveṣa aura bhūtādibādhāse
utpanna roga āgaṃtuka roga kahalātā haiṃ
kāyika roga kahalāte haiṃ
11 aṃtararoga-cittabhrama (hauladila) ādi vikāroṃko aṃtararoga
kahate ha
12 karmajaroga-isa janmake brahmahatyādi pāpa tathā pūrvajanmake duṣkakahate haiṃ
14 karmadoṣaroga-brahmahatyādi pāpa tathā vāta, pitta, kapha ina donoṃ
asādhya” aba sādhyake punaḥ do bheda kahate haiṃ arthāta “1 sādhya 2
kaṣṭasādhya”
1 sādhya-jo thor̤ehī yatnase śamana ho jāve
2 kaṣṭasādhya-jo bahuta yatna karanepara kaṭhināīse śamana ho
asādhya ”
1 yāpya-rogapara jabataka auṣadha calatī rahī tathā pathyase bartāva
rahā tabataka roga dabā rahā aura jyoṃhī auṣadha sevana chor̤akara kupathya
huā ki vahī roga punaḥ utpanna ho gayā
vaha roga śarīrako naṣṭa kara deve
ukta bhedoṃke vyatirikta rogoṃke aurabhī anaṃta bheda haiṃ jinako
īśvarahī jānatā hai, parantu saddvaidyako cāhiye ki, apane śāstra tathā
buddhibalase una saba bhedoṃko aṃtargatahī samajha leve
ho use na roke, tathā usa vega janita kārya ko avaśya kare to śarīra
sarvadā rogarahita rahegā, yadi vegoṃko utpanna kare yā svayaṃ utpanna hue
ko rokake tattatkārya se abhāvita rahe to śarīra avaśya roga yukta ho
jāvegā, 1 adhovāyuvega, 2 recana ( mala ) vega, 3 mūtravega, 4 ḍakāravega, 5 chīṃkavega, 6 tṛṣāvega, 7 kṣudhāvega, 8 nidrāvega; 9 khāṃsīvega,
10 śramajanita śvāsavega, 11 jamuhāī vega, 12 aśruvega, 13 vamanavega
aura 14 kāmavega
hote haiṃ unheṃ prakaṭa karate haiṃ
1 adhovāyuvega-rokanese golā, plīhā, apharā, udarapīr̤ā ādi
(arthāt maladvārase vāyu nahīṃ nikalatī) isaliye adhovāyu rukanese
mūtrakṛcchra, baṃdha, kuṣṭha, netraroga, hṛdayapīr̤ā ye roga utpanna hote haiṃ
2 malavega-rokanese hātha, pāṃva, mastaka, hṛdaya ādimeṃ pīr̤ā utpanna
hokara vāyukī ūrdhvagati aura adhovāyukā pratibandha tathā udāvartta
hāniyāṃ bhī hoṃgī
jvarādhikāra
yataḥ samastarogāṇāṃ jvaro rājeti viśrutaḥ
ato jvarādhikāro'tra prathamo kathyate mayā

Linked texts (3)