Amritasagara 23.1-2
Amṛtasāgara 23.1-2
- Language
- Sanskrit
23.1-2
kāṃti ( varṇa ) kālī paḍajāve, śītajvara caḍhe, hṛdaya kūkha aura pārśvabhāgameṃ pīḍā ho, bhojana pacaneke paścāt pīḍā adhika aura bhojana karane
para ghaṭa jāve, rūkhe, kasaile aura kaḍuve padārtha bhakṣaṇase pīḍākī adhikāī ho to bādīse utpanna huā gulmaroga jāno
2 pittagulmotpattikāraṇa-kaḍuvā, khaṭṭā, tīkṣṇa aura uṣṇa rasa sevana,
madya pāna karane, krodha karane, dhūpameṃ baiṭhane, agni tāpane, coṭa lagane,
pittagulma lakṣaṇa-śarīrameṃ jvara, tṛṣā, pīḍā, dāha, vraṇa hove, pasīnā
adhika nikale, bhojana karate samaya aura goloṃmeṃ hātha laganese atyaṃta
pīḍā ho to pittagulma jāno
3 kaphagulmotpatti kāraṇa-śītala, bhārī, cikanī vastu khāne, dina
kaphagulma lakṣaṇa-śītajvara caḍhe, śarīrameṃ pīr̤ā bhojanapara aruci,
aṃgameṃ bhārīpana, khāṃsī aura mukhase kaḍuve khaṭṭe rasase yukta vamana ho to
kaphakā gulma ( golā ) jāno
sannipātagulma lakṣaṇa-pūrvokta tīnoṃ doṣoṃke lakṣaṇa hoṃ to sannipāta
gulma jāno
mithyā āhāra vihāra karanese garbhake ṛtusamaya athavā vinā
ṛtuhī vāyu kupita hokara raktakā saṃgraha karake gulma ko utpanna karatā hai
rudhiragulma lakṣaṇa-strīke udarameṃ pīḍā uṭhe, dāha cale, śūla hove,
vaha avayavarahita golā peṭameṃ cāroṃ ora ghūme, pittagulmake saba cihna
hoṃ aura garbhadhāraṇake sadṛśa saba lakṣaṇa dṛṣṭi par̤eṃ to rudhiragulma jāno
viśeṣa draṣṭavya-vaidyako cāhiye ki, isa ( rudhiragulma ) kā niścaya
10 daśamāśa pūrṇa hone para kare, kyoṃki, rudhiragulmake aura garbhadhāraṇake
yakṛt-plīho-hṛdroga
yakṛtplīhāhṛdrogāṇāṃ taraṃge'sminyathākramam
samudralocanamite nidānaṃ likhyate mayā