Amritasagara 5.1-7.1
Amṛtasāgara 5.1-7.1
- Language
- Sanskrit
5.1-7.1
3--kriyā--sūkhī auṣadhise aṣṭaguṇa pānī lo ye donoṃ mṛttikāke
svarasakā tīsarā prakāra hai
mātrā--prathama prakārase bane hue svarasakī mātrā do tolekī ucita
4 tolekī, tīsare prakārase bane hue svarasakī mātrā bhī 4 tolekī
jāno
yukta karaneke padārthoṃkā pramāṇa--madhu, śakkara, guḍa, javākhāra, jīrā
namaka, ghṛta, tela aura cūrṇādi padārtha 6 māse milānā cāhiye
2 atha kalkavidhi
2 kriyā--gīlī auṣadhako caṭanīke sadṛśa bārīka pīso tathā sūkhī
auṣadhako jalake saṃyogase caṭanīke samāna bārīka pīso use kalka
mātrā--kalkakī mātrākā pramāṇa 1 tolekā hai
yukta padārtha pramāṇa- kalkameṃ madhu, ghṛta, taila milānā ho to mātrāse
dviguṇa milāo, śakkara, gur̤a milānā ho to tulya aura dūdha pānī
ādi drava padārtha milānā ho to mātrāse caugunā milānā cāhiye
3 atha kvāthavidhi
1--kriyā pala ( vyavahārī cāra tole ) auṣadhako kucha kucha kūṭake
usase 16 guṇā jalake sātha mṛttikāke ghaṭameṃ ḍālo, use āṃcapara car̤hāke
yathārtha guṇadāyaka na hogā, jaba vaha auṭāte auṭāte aṣṭamāṃśa rahajāve
kahate haiṃ
mātrā--kvāthakī mātrā 1 pala pramāṇa uttama, tīna akṣa pramāṇa madhyama
yuktapadārtha pramāṇa-kvāthameṃ śakkara ḍālanā ho to kvāthake pramāṇase
vātarogameṃ caturthāṃśa, pittarogameṃ aṣṭamāṃśa aura kapharogameṃ ṣoḍaśāṃśa
ḍālo, yadi madhu milānā ho to ukta pramāṇase viparīta ḍālo aura
jīrā, gūgala, javākhāra, saiṃdhava, śilājīta, hīṃga, trikaṭu (soṃṭha, mirca,
pīpala) ādika padārtha kvāthameṃ ḍālanā ho to 4 māse ḍālo
rogīko cāhiye ki, prasanna cittapūrvaka kācādike pātrameṃ kvātha leke