Virasimha 1.p12
Vīrasiṃha 1.p12
- Language
- Sanskrit
1.p12
yastu rogaviśeṣajñaḥ karmabhaiṣajyakovidaḥ | deśakālapramāṇajñastasya siddhirasaṃśayā || ādāvaṃte rujāṃ jñāne prayateta cikitsakaḥ | sādhyāsādhyavibhāvajñastataḥkuryāccikitsitam || nāsti rogo vinā doṣairyasmāttasmādvicakṣaṇaḥ | anuktamapi doṣāṇāṃ liṃgairvyādhimupācaret || vikāranāmā kuśalo naiva hīyātkadācana | na hi sarvavikārāṇāṃ nāmato'sti dhruvā sthitiḥ || darśanasparśanapraśnairvyādherjñānaṃ tridhā matam | āyurādiddaśā sparśācchītāṃdipraśnato'param || kṛcchropāyaḥsukhopāyastrividhaḥ sādhya ucyate | asādhyo dvividho jñeyo yāpyo yaścāpratikriyaḥ || yāpyāḥ kvacitprakṛtyaiva sādhyā yāpyā upekṣitāḥ | svabhāvāvyādhayo'sādhyāḥ kecitkecidupokṣitāḥ || sādhyā yāpyatvamāyāṃti yāpyāścāsādhyatāṃ tathā | ghnaṃti prāṇānasādhyāśca narāṇāmakriyāvatām || jātamātraścikitsyastu nopekṣyo'lpatayā gadaḥ | vahriśatruviṣaistulyaḥsvalpo'pi vikarotyasau || nivṛtto'pi punarvyādhiḥ svalpenāyāti hetunā | doṣairmārgīkṛte dehe kheṣu sūkṣma ivānalaḥ || vyādhestattvaparījñānaṃ vedanāyāśca nigrahaḥ | etadvaidyasya vaidyatvaṃ na vaidyaḥ prabhurāyuṣaḥ || sābhiḥ kriyābhirjāyaṃte śarīre dhātavaḥ samāḥ | yā cikitsā vikārāṇāṃ karma tadbhiṣajāṃ matam || utpadyate hi sāvasthā deśakālabalaṃ prati | yasyāṃ kāryamakāryaṃ syātkarma kāryāvivarjitam
Linked texts (4)
- Hārītasaṃhitā — Hārīta, Sanskrit
- Yogataraṅgiṇī (Trimalla) — Trimalla, Sanskrit
- Bhaiṣajyaratnāvalī (ed. Rājeśvaradatta Śāstrī) — Sanskrit
- Vīrasiṃhāvaloka — Vīrasiṃha, Sanskrit