Pramāṇa · Search · About · API

Virasimhavaloka 1.p8.1

Vīrasiṃhāvaloka 1.p8.1

Language
Sanskrit

1.p8.1

rogamādau parīkṣeta tato'naṃtaramauṣadham | tataḥ karmabhiṣakpaścājjñānapūrvaṃ samācaret || tathā ca suśrutācāryaḥyastu rogaviśeṣajñaḥ karmabhaiṣajyakovidaḥ| deśakālapramāṇajñastasya siddhirasaṃśayā || ādāvaṃte rujāṃ jñāne prayateta cikitsakaḥ| sādhyāsādhyavibhāvajñastataḥkuryāccikitsitam|| nāsti rogo vinā doṣairyasmāttasmādvicakṣaṇaḥ| anuktamapi doṣāṇāṃ liṃgairvyādhimupācaret || vikāranāmā kuśalo naiva hrīyātkadācana | | hi sarvavikārāṇāṃ nāmato'sti dhruvā sthitiḥ || darśanasparśanapraśnairvyādherjñānaṃ tridhā matam | āyurādidṛśā sparśācchītādipraśnato'param || kṛcchropāyaḥ sukhopāyastrividhaḥ sādhya ucyate | asādhyo dvividho jñeyo yāpyo yaścāpratikriyaḥ || yāpyāḥ kvacitprakṛtyaiva sādhyā yāpyā upekṣitāḥ | svabhāvādyādhayo'sādhyāḥ kecitkecidupekṣitāḥ || sādhyā yāpyatvamāyāṃti yāpyāścāsādhyatāṃ tathā | ghnaṃti prāṇānasādhyāśca narāṇāmakriyāvatām || jātamātraścikitsyastu nopekṣyo'lpatayā gadaḥ | vahniśatruviṣaistulyaḥ svalpo'pi vikarotyasau || nivṛtto'pi punarvyādhiḥ svalpenāyāti hetunā | doṣairmārgīkṛte dehe kheṣu sūkṣma ivānalaḥ || vyādhestattvaparijñānaṃ vedanāyāśca nigrahaḥ | etadvaidyasya vaidyatvaṃ na vaidyaḥ prabhurāyuṣaḥ || sābhiḥ kriyābhirjāyaṃte śarīre dhātavaḥ samāḥ | yā cikitsā vikārāṇāṃ karma tadbhiṣajāṃ matam || utpadyate hi sāvasthā deśakālabalaṃ prati | yasyāṃ kāryamakāryaṃ syātkarma kāryavivarjitam || yathāha triśaṭhācāryaḥ | yadadrūpayaḥśikhisamīraviyadvirebhibhūtairguṇairapi ca satvarajastamobhiḥ |

Linked texts (3)