Virasimha 1.p20
Vīrasiṃha 1.p20
- Language
- Sanskrit
1.p20
tathā jvālākulāṃ raktacaṃdanena vilepitām | raktavastreṇa saṃvītāṃ meṣasyopari saṃsthitām || raktamālyaistu saṃchannāṃ muktādāmapariṣkṛtām | kanakācalavarṇābhāṃ dvādaśārkanibhāṃ śubhām || brahmacaryānvite vipre taponiṣṭhe'gnihotriṇi | aṃgulīyakavastrādyairbhūṣite tāṃ nivedayet || maṃtreṇānena vidhivadagniprītyarthamādṛtaḥ | tretārūpo'gnirīḍyastvamaṃtaścarasi vai nṛṇām || tvaṃ vetsi prāktanaṃ pāpamatīsāraṃ vināśaya | evaṃ kṛtvā naraḥ samyagatīsāraṃ vyapohati || nirogaśca sukhī nityaṃ dīrghamāyuśca viṃdati | ityatīsāraharavahnimūrtidānam | athātīsāre sanidānaṃ cikitsitamāha rugviniścayāt || saṃśamyāpāṃ dhāturagniṃ pravṛddhaḥ śakṛnmiśrovāyunādhaḥpraṇunnaḥ| saratyatīvātisāraṃ tamāhurvyādhiṃ ghoraṃ ṣaḍvidhaṃ taṃ vadaṃti || ekaikaśaḥsarvaśaścāpidoṣaiḥ śokenānyaḥṣaṣṭhaāmenacoktaḥ | hṛnnābhipāyūdarakukṣitoda gātrāvaśādānilasaṃnirodhāt || viḍbhaṃgasādhmānamathāvipākobhaviṣyatastasyapuraḥsarāṇi | laṃghanamekaṃ muktvā na cānyadastīha bheṣajaṃ balinaḥ | samudīrṇadoṣanicayaṃ śamayati tatpācayatyapi ca || atha vṛṃdasaṃgrahāt | dhānyodīcyasṛtaṃ toyaṃ tṛṣṇādāhātisāriṇe | hrīveraśṛṃgaverābhyāṃ mustāparpaṭakena vā || bilvagokṣurakaiṃraṃḍayavakāṃjikasādhitā | āmātīsāraśūlaghnī madhuyuktā harītakī || bilvaśakrayavāṃbhojanāgarātiviṣākṛtaḥ | kaṣāyo haṃtyatīsāraṃ sāmaṃ pittasamudbhavam || sakṣaudrātiviṣā piṣṭā vatsakasya phalaṃ tvacam | taṃḍulodakasaṃyuktaṃ peyaṃ pittātisāranut || savatsakaḥ sātiviṣaḥ sabilvaḥ sodīcyamustaśca kṛtaḥkaṣāyaḥ | sāme saśūle sahaśoṇite ca cirapravṛttepi hitotisāre || dhānyanāgaramustaṃ ca vālakaṃ bilvameva ca | āmaśūlavibaṃdhaghnaṃ pācanaṃ vahnidīpanam || avedanaṃ susaṃpakvaṃ dīptāgneḥ sucirotthitam | nānāvarṇamatīsāraṃ puṭapākairupācaret || tvakpatraṃ dīrghavṛṃtasya padmekesarasaṃyutam | kāśmarīpadmapatraiśca veṣṭya sūtreṇa taṃ dṛḍham | mṛdāvaliptaṃ sukṛtamaṃgaurastaddhi pācayet | svinnamuddhṛtya niṣpāṭya rasamādāya taṃ tataḥ || śītaṃ kṛtvā madhuyutaṃ pāyayedatisāriṇam | tittiraṃ luṃcitaṃ samyaṅgāniṣkṛṣṭaṃ tacca pūrayet || nyagrodhāditvacaḥ kalkairbadhvā pakvaṃ ca pūrvavat | rasamādāya tasyātha susvinnasya samākṣikam || śarkarāsahitaṃ śītaṃ pāyayetodarāmayī | evaṃ prarohaiḥ kurvīta vaṭādīnāṃ vidhānavit || puṭapākān yathāyogān jāgratopahitāñchubhān | mustāvatsakabījaṃ mocaraso bilvadhātakī rodhram | mathitaguḍasaṃprayuktaṃ gaṃgāmapi vāhinīṃ ruṃdhyāt || tulāmathārddhāṃgirimallikāyāḥ saṃkuṭyapaktvā rasamādadīta| tasminsupūtepalasaṃmitāniślakṣṇāni piṣṭvāsahaśālmajena | pāṭhāsamaṃgātiviṣāsamustaṃbilvaṃcapuṣpāṇicadhātakīnām| prakṣipya bhūyo vipacecca tāvaddarvīpralepaḥ svarasastuyāvat pītastvasau kālavidājalena maṃḍenavā'jāpayasātha vāpi | nihaṃti sarvaṃtvatisāramugraṃ kṛṣṇaṃ sitaṃlohitapītakaṃ vā || doṣaṃgrahaṇyāvividhaṃcaraktaṃ pittaṃ tathārśāṃsi saśoṇitāni | asṛgdaraṃ caivamasādhyarūpaṃ nihaṃtyavaśyaṃ kuṭajāṣṭakoyam || yathāmṛtaṃ tathā kṣīramatīsāreṣu pūjitam | cirotthiteṣu tatpeyamapāṃ bhāgaistribhiḥ śṛtam || ardhāvartaṃ caturthāṃśamaṣṭabhāgāvaśeṣitam | atīsāreṣu pānīyamadhikasyādhikaṃ phalam || vāyuḥ pravarttatedhastādadhaṃ vātaśca gacchati | yasyoccāraṃ vinā mūtraṃ samyagvāyuśca gacchati | dīptāgnerlaghukoṣṭhasya sthitastasyodarāmayaḥ
Linked texts (12)
- Bhāvaprakāśa (another edition) — Sanskrit
- Cakradatta (Cikitsāsaṅgraha) — Cakrapāṇidatta, Sanskrit
- Siddhayoga (Vṛndamādhava) — Vṛnda, Sanskrit
- Hārītasaṃhitā — Hārīta, Sanskrit
- Mādhavanidāna (Rugviniścaya) — Mādhavakara, Sanskrit
- Yogaśataka — Nāgārjuna, Sanskrit
- Gadanigraha — Soḍhala, Sanskrit
- Bṛhadyogataraṅgiṇī — Trimalla, Sanskrit
- Yogataraṅgiṇī (Trimalla) — Trimalla, Sanskrit
- Mādhavacikitsā — Mādhava Bhaṭṭa, Sanskrit
- Vaidyakasāroddhāra — Brajanāthaśarman, Sanskrit
- Vīrasiṃhāvaloka — Vīrasiṃha, Sanskrit