Virasimhavaloka 5.p2
Vīrasiṃhāvaloka 5.p2
- Language
- Sanskrit
5.p2
vātaśoṇitino raktaṃ snigdhasya bahuśo haret | alpālapaṃ rakṣayedvāyuṃ yathādoṣaṃ yathābalam || divāsvapnaṃ samaṃ tāpaṃ vyāyāmaṃ maithunaṃ tathā || kaṭūṣṇaṃ gurvābhiṣyaṃdi lavaṇāmlaṃ ca varjayet || purāṇā yavagodhūmā nīvārāḥ śāliṣaṣṭikāḥ | āḍhakyaścaṇakā mudgāḥ masūrāḥ samakuṣṭhakāḥ || sūpārthe bahusarpiṣkāḥ praśastā vātaśoṇite || vāsāguḍūcīcaturaṃgulānāmairaṃḍatailena pibetkaṣāyam | krameṇa sarvāṃgajamapyaśeṣaṃ jayedasṛgvātabhavaṃ vikāram|| guḍūcyāḥ svarasaṃ kalkaṃ cūrṇaṃ vā kvāthameva ca | prabhūtakālamāsevyaṃ mucyate vātaśoṇitam || amṛtānāgaradhānyakakarṣatritayena pācanaṃ siddham jayati saraktaṃ vātaṃ māsaṃ kuṣṭhānyaśeṣeṇa || vatsādanyudbhavaḥ kvāthaḥ pīto guggulumiśritaḥ | samīraṇasamāyuktaṃ śoṇitaṃ saṃpraṇāśayet || tisrotha vā paṃca guḍena pathyā jagdhvā pibecchinnaruhākaṣāyam | tadvātaraktaṃ śamayatyudāraṃ mājānubhinnaṃ cyutamapyavaśyam || sārivāsarjamaṃjiṣṭhāyaṣṭīsikyaiḥ payo'nvitaiḥ || tailaṃ paktvā prayoktavyaṃ piṃḍākhyaṃ vātaśoṇite iti piṃḍatailam || vanamahiṣalocanodarasannibhavarṇasya gugguloḥ prastham | prakṣipya toyarāśau triphalāmamṛtāṃyathoktaparimāṇām saṃsādhayetprayatnāddarvyā saṃghaṭṭayecca tayāvat | arddhakṣapitaṃ jātaṃ toyaṃ jvalanasya saṃparkāt || avatārya vastrapūtaṃ punarapi saṃsādhayedapaḥ pātre | sāṃdrībhūte tasminnavatārya himopalasparśe || pathyācūrṇārdhapalaṃ trikaṭukacūrṇaṃ ṣaḍakṣaparimāṇam | kṛmiripucūrṇārddhapalaṃ karṣakarṣaṃ trivṛddaṃtyoḥ || palamekaṃ chinnaruhāṃ dattvā saṃmūrcharca yatnena | saṃsthāpayecca guptaṃ snigdhe bhāṃḍe ghṛtena surabhīṇām ādāya tasya mātrāṃ vihitātithidevatāpraṇatiḥ khādedyathāgni manujo vyādhibalāpekṣayā samyak icchāhāravihāro bheṣajakālāśca sarve syuḥ | tanurodhiva़ātaśoṇitamekadvitryulbaṇaṃcirotthamapi || bhagnasrutapariśuṣkaṃ sphuṭitamapi hi haṃti yatnena || vraṇakāsakuṣṭhagulmaśvayathūdarapāṃḍurogamedāṃsi | maṃdāgnitvavivaṃdhaṃ pramehadoṣāṃśca nāśayati || satataṃ niṣevyamāṇaṃ kālena nihaṃti doṣagaṇam || abhibhūya jarādoṣaṃ karoti kaiśorakaṃ rūpam || iti kaiśorako gugguluḥ | bhūniṃbārvudaniṃbavatsakakaṇātrāyaṃtyanaṃtāmṛtātiktābhīruphalatrikaprativiṣāsūrvāviśālājalaiḥ| pāṭhāparpaṭasārivādvayaniśāyugyaṣṭikāpadmakaiḥ sośīraiḥ sapaṭolacaṃdanavacāśamyākasaptacchadaiḥ || ityebhirgaditairjalāṣṭaguṇitaṃ prasthaṃ pacetsarpiṣo gavyasyāmalakīrasadviguṇitaṃ nāmnā mahātiktakam | haṃtyetadgalagaṃḍamaṃḍalarujaḥ kaṃḍūṃ sapāṃḍvāmayaṃ śophaślīpadavātaraktavikṛtīḥ kuṣṭhāni cāṣṭādaśa || iti tiktakaghṛtam | maṃjiṣṭhā kuṭajāmṛtā ghanavacā śuṃṭhī haridrādvayaṃ kṣudrāriṣṭapaṭolapatrakaṭakābhāṅgaviḍaṃgāgnikam | mūrvā dāru kaliṃgabhṛṃgamagadhā trāyaṃti pāṭhāvarī gāyatrī triphalā kirātakamahāniṃbāsanāragvadham || śyāmā valgujacaṃdanaṃ varuṇakaṃ pūtīrasākṣoṭakaṃ vāsāparpaṭasārivāprativiṣānaṃtāviśālājalam | maṃjiṣṭhādimamuṃ kaṣāyavidhinā nityaṃ pumānyaḥpibettvagdoṣā acireṇa yāṃti vilayaṃ kuṣṭhāni cāṣṭādaśa| vātarakte prasuptau ca visarpe vidradhau tathā | sarveṣu vātarogeṣu maṃjiṣṭhādiḥ praśasyate || iti maṃjiṣṭhādikvāthaḥ
Linked texts (7)
- Garuḍapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Cakradatta (Cikitsāsaṅgraha) — Cakrapāṇidatta, Sanskrit
- Siddhayoga (Vṛndamādhava) — Vṛnda, Sanskrit
- Cikitsāsārasaṅgraha (Vaṅgasena) — Vaṅgasena, Sanskrit
- Gadanigraha — Soḍhala, Sanskrit
- Vaidyakasāroddhāra — Brajanāthaśarman, Sanskrit
- Vīrasiṃha — Bhoja, Sanskrit