sharngadhara 3.31: lepavidhiḥ
Śārṅgadharasaṃhitā 3.31
- Language
- Sanskrit
Contents
- 3.31.101 — 2 parts
lepavidhiḥ
3.31.73
romābhimukhamādeyau pralepākhyapradehakau
vīryaṃ samyagviśatyāśu romakūpaiḥ śirāmukhaiḥ
3.31.74
rātrau lepaniṣiddhatā
na rātrau lepanaṃ kuryācchuṣyamāṇaṃ na dhārayet
śuṣyamāṇamupekṣeta pradehaṃ pīḍanaṃ prati
3.31.75
rātrilepaniṣedhe hetuḥ
tamasā pihato hyūṣmā romakūpamukhe sthitaḥ
vinā lepena niryāti rātrau no lepayedataḥ
3.31.76
rogaviśeṣe rātrau lepājñā
rātrāvapi pralepādividhiḥ kāryo vicakṣaṇaiḥ
apakvaśothe gambhīre raktaśleṣmasamudbhave
3.31.77
vraṇaviṣaye lepakramanirdeśaḥ
ādau śothaharo lepo dvitīyo raktasecanaḥ
tṛtīyaścopanāhaḥ syāccaturthaḥ pāṭanakramaḥ
3.31.78
pañcamaḥ śodhano bhūyātṣaṣṭho ropaṇa iṣyate
saptamo varṇakaraṇo vraṇasyaite kramā matāḥ
3.31.79
vātajavraṇaśothaharo lepaḥ
bījapūrajaṭā hiṃsrā devadāru mahauṣadham
rāsnā'gnimantho lepo'ya vātaśothavināśanaḥ
3.31.80
pittajavraṇaśothaghno lepaḥ
madhukaṃ candanaṃ mūrvā nalamūlaṃ ca padmakam
uśīraṃ bālakaṃ padmaṃ pittaśothe pralepanam
3.31.81
kaphajavraṇaśothaghno lepaḥ
kṛṣṇā purāṇapiṇyākaṃ śigrutvaksikatā śivā
mūtrapiṣṭaḥ sukhoṣṇo'ya pradehaḥ śleṣmaśothahā
3.31.82
āgantukaraktajavraṇaśothaghno lepaḥ
dve niśe candane dve ca śivā dūrvā punarnavā
3.31.83
uśīraṃ padmakaṃ lodhraṃ gairikaṃ ca rasāñjanam
āgantuke raktaje ca śothe kuryātpralepanam
3.31.84
vraṇapācako lepaḥ
śaṇamūlakaśigrūṇāṃ phalāni tilasarṣapāḥ
savacaḥ kiṇvamatasī pradehaḥ pācanaḥ smṛtaḥ
3.31.85
vraṇadāraṇe lepāḥ
tatra dantyādilepaḥ
dantī citrakamūlatvaksnuhyarkapayasī guḍaḥ
bhallātakāsthikāsīsaṃ saindhavaṃ dāraṇaḥ smṛtaḥ
3.31.86
cirabilvādilepaḥ
cirabilvo'gniko dantī citrako hayamārakaḥ
kapotakaṅkagṛdhrāṇāṃ malaṃ lepena dāraṇam
3.31.87
svarjikādihemakṣīrīlepau
svarjikāyāvaśūkādyāḥ kṣārā lepena dāraṇāḥ
hemakṣīryāstathā lepo vraṇe paramadāraṇaḥ
3.31.88
vraṇaśodhanaropaṇo lepaḥ
tilasaindhavayaṣṭyāhvanimbapatraniśāyugaiḥ
trivṛdghṛtayutaiḥ piṣṭaiḥ pralepo vraṇaśodhanaḥ
3.31.89
vraṇaśodhanaropaṇo lepaḥ
nimbapatraghṛtakṣaudradārvīmadhukasaṃyutaḥ
tilaiśca saha saṃyukto lepaḥ śodhanaropaṇaḥ
3.31.90
vraṇakṛmighno lepaḥ
karañjāriṣṭanirguṇḍīlepo hanyād vraṇakṛmīn
laśunasyāthavā lepo hiṅgunimbabhavo'thavā
3.31.91
duṣṭavraṇapraśamano lepaḥ
nimbapatraṃ tilā dantī trivṛtsaindhavamākṣikam
druṣṭavraṇapraśamano lepaḥ śodhanaropaṇaḥ
3.31.92
antarvidradhijaśūlaghno lepaḥ
madanasya phalaṃ tiktāṃ piṣṭvā kāñjikavāriṇā
koṣṇaṃ kuryānnābhilepaṃ śūlaśāntirbhavettataḥ
3.31.93
vātavidradhiharo lepaḥ
śigruśephālikairaṇḍayavagodhūmamudgakaiḥ
sukhoṣṇo bahalo lepaḥ prayojyo vātavidradhau
3.31.94
pittavidradhiharo lepaḥ
paittike sarpiṣā lājāmadhukaiḥ śarkarā'nvitaiḥ
pralimpetkṣīrapiṣṭairvā payasyośīracandanaiḥ
3.31.95
kaphavidradhiharo lepaḥ
iṣṭikā sikatā lohakiṭṭaṃ gośakṛtā saha
sukhoṣṇaśca pradeho'ya mūtraiḥ syācchleṣmavidradhau
3.31.96
āgantukavidradhiharo lepaḥ
raktacandanamañjiṣṭhāniśāmadhukagairikaiḥ
kṣīreṇa vidradhau lepo raktāgantunimittaje
3.31.97
vātajagalagaṇḍaharo lepaḥ
niculaḥ śigrubījāni daśamūlamathāpi vā
pradeho vātagaṇḍeṣu sukhoṣṇaḥ sampradīyate
3.31.98
kaphajagalagaṇḍaharo lepaḥ
devadāru viśālā ca kaphagaṇḍe pradehakaḥ
3.31.99
apacīnāśako lepaḥ
sarṣapāriṣṭapatrāṇi dagdhvā bhallātakaiḥ saha
chāgamūtreṇa saṃpiṣṭamapacīghnaṃ pralepanam
3.31.100
gaṇḍamālādiṣu lepaḥ
sarṣapāḥ śigrubījāni śaṇabījātasīyavāḥ
mūlakasya ca bījāni takreṇāmlena peṣayet
gaṇḍamālā'budaṃ gaṇḍaṃ lepenānena śāmyati
3.31.101
gṛdhasyādiṣu lepaḥ
takṣayitvā kṣureṇāṅgaṃ kevalānilapīḍitam
tatra pradehaṃ dadyācca piṣṭaṃ guñjāphalaiḥ kṛtam
3.31.101.p1
tenāpabāhujā pīḍā viśvācī gṛdhrasī tathā
3.31.101.p2
anyā'pi vātajā pīḍā praśamaṃ yāti vegataḥ102
3.31.103
ślīpadarogaharo lepaḥ
dhattūrairaṇḍanirguṇḍīvarṣābhūśigrusarṣapaiḥ
pralepaḥ ślīpadaṃ hanti cirotthamapi dāruṇam
3.31.104
kuraṇḍaghno lepaḥ
ājājīhapuṣākuṣṭhameraṇḍabadarānvitam
kāñjikena tu saṃpiṣṭaṃ kuraṇḍaghnaṃ pralepanam
3.31.105
upadaṃśe lepaḥ
karavīrasya mūlena paripiṣṭena vāriṇā
asādhyā'pi vrajatyastaṃ liṅgotthā rukpralepanāt
3.31.106
tatrānyo lepaḥ
dahetkaṭāhe triphalāṃ sā maṣī madhusaṃyutā
upadaṃśe pralepo'ya sadyo ropayati vraṇam
3.31.107
anyo lepaḥ
rasāñjanaṃ śirīṣeṇa pathyayā ca samanvitam
sakṣaudraṃ lepanaṃ yojyamupadaṃśagadāpaham
3.31.108
agnidagdhe lepāḥ
agnidagdhe tugākṣīrīplakṣacandanagairikaiḥ
sāmṛtaiḥ sarpiṣā snigdhairālepaṃ kārayedbhiṣak
3.31.109
tindukītvakkaṣāyairvā ghṛtamiśraḥ pralepayet
yavāndagdhvā maṣī kāryā tailena yutayā tathā
dadyātsarvāgnidagdheṣu pralepo vraṇaropaṇaḥ
3.31.110
yonisaṅkocako lepaḥ
palāśodumbaraphalaistilatailasamanvitaiḥ
madhunā yonimālimped gāḍhīkaraṇamuttamam
3.31.111
tatraivānyo lepaḥ
mākandaphalasaṃyuktamadhukarpūralepanāt
gate'pi yauvane strīṇāṃ yonirgāḍhā'tijāyate
3.31.112
liṅgastanādivṛddhau lepaḥ
maricaṃ saindhavaṃ kṛṣṇā tagaraṃ bṛhatīphalam
3.31.113
apāmārgastilāḥ kuṣṭhaṃ yavā māṣāśca sarṣapāḥ
aśvagandhā ca taccūrṇaṃ madhunā saha yojayet
3.31.114
asya santatalepena mardanācca prajāyate
liṅgavṛddhiḥ stanotsedhaḥ saṃhatirbhujakarṇayoḥ
3.31.115
liṅgavṛddhikaro lepaḥ
sitā'śvagandhāsindhūtthachāgakṣīrairghṛtaṃ pacet
tallepānmardanālliṅgavṛddhiḥ sañjāyate parā
3.31.116
yonidrāvakaro lepaḥ
indravāruṇikāpatrarasaiḥ sūtaṃ vimardayet
raktasya karavīrasya kāṣṭhena ca muhurmuhuḥ
talliptaliṅgasaṃyogādyonidrāvo'bhijāyate
3.31.117
gātradurgandhaharo lepaḥ
tāmbūlapatracūrṇaṃ tu cūrṇaṃ kuṣṭhaśivābhavam
vāriṇā lepanaṃ kuryād gātradaurgandhyanāśanam
3.31.118
svedadaurgandhyaharo lepaḥ
kulitthasaktavaḥ kuṣṭhaṃ māṃsī candanajaṃ rajaḥ
3.31.119
saktavaścaṇakasyaiva tvakcaivaikatra kārayet
svedadaurgandhyanāśaśca jāyate'syāvadhūlanāt
3.31.120
vaśīkaraṇalepaḥ
vacā sauvarcalaṃ kuṣṭhaṃ rajanyau maricāni ca
etallepaprabhāveṇa vaśīkaraṇamuttamam
Commentaries (2)
- Dīpikā — Āḍhamalla, Sanskrit
- Gūḍhārthadīpikā — Kāśīrāma 1500, Sanskrit
Linked texts (6)
- Garuḍapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Vīrasiṃhāvaloka — Vīrasiṃha, Sanskrit
- Vīrasiṃhāvalokana — Vīrasiṃha, Sanskrit
- Vīrasiṃha — Bhoja, Sanskrit
- Siddhisāra — Sanskrit
- Siddhasāra — Ravigupta, Sanskrit