sharngadhara 4.3.33
Śārṅgadharasaṃhitā 4.3.33
- Language
- Sanskrit
4.3.33
vātabalāsakajvara lakṣaṇam nityaṃ mandajvaro rūkṣaḥ śūnakastena sīdati stabdhāṅgaḥ śleṣmabhūyiṣṭho naro vātabalāsakī pralepakajvaralakṣaṇam pralimpanniva gātrāṇi gharmeṇa gauraveṇa vā mandajvaravilepī ca saśītaḥ syāt pralepakaḥ arddhāṅgajvarasya lakṣaṇam vidagdhe'nnarase dehe śleṣmapitte vyavasthite tenārddhaṃ śītalaṃ dehe cārddhañcoṣṇaṃ prajāyate rasagatajvarasya lakṣaṇam gurutā hṛdayotkleśaḥ sadanaṃ chardyarocakau rasasthe tu jvare liṅgaṃ dainyaṃ cāsyopajāyate raktagatajvarasya lakṣaṇam raktaniṣṭhīvanaṃ dāho mohaśchardanavibhramau pralāpaḥ piḍikā tṛṣṇā raktaprāpte jvare nṛṇām māṃsagatasya jvarasya lakṣaṇam piṇḍikodveṣṭanaṃ tṛṣṇā sṛṣṭamūtrapurīṣatā uṣmāntardāhavikṣepo glāniḥ syānmāṃsage jvare medogatajvarasya lakṣaṇam bhṛśaṃ svedastṛṣā mūrcchā pralāpaśchardireva ca daurgandhyārocakau glānirmedaḥsthe cāsahiṣṇutā asthigatajvarasya lakṣaṇam bhedo'sthnā kūjanaṃ śvāso virekaśchardi reva ca vikṣepaṇañca gātrāṇāmetadasthigate jvare majjagatajvarasya lakṣaṇam tamaḥ praveśanaṃ hikkā kāsaḥ śaityaṃ vamistathā antardāho mahāśvāso marmmabhedaśca majjage śukragatajvarasya lakṣaṇam maraṇaṃ prāpnuyāt tatra śukrasthānagate jvare śephasaḥ stabdhatā mokṣaḥ śukrasya tu viśeṣataḥ prākṛtavikṛtajvarayorlakṣaṇe varṣāśaradvasanteṣu vātādyaḥ prākṛtaḥ kramāt vaikṛto'nya sa duḥsādhyaḥ prākṛtaścānilodbhavaḥ varṣāsu māruto duṣṭaḥ pittaśleṣmānvito jvaram kuryyāt pittañca śaradi tasya cānubalaḥ kaphaḥ tatprakṛtyā visargācca tatra nānaśanād bhayam kapho vasante tamapi vātapittaṃ bhavedanu antarvegabahirvegayorjvarayorlakṣaṇe antardāho'dhikastṛṣṇā pralāpaḥ śvasanaṃ bhramaḥ sandhyasthiśūlamasvedo doṣavarccovinigrahaḥ antarvegasya liṅgāni jvarasyaitāni lakṣayet santāpo hyadhiko bāhyastṛṣṇādīnāñca mārdavam bahirvegasya liṅgāni sukhasādhyatvameva ca āmajvarasya lakṣaṇam lālāpraseko hṛllāsahṛdayāśuddhyarocakāḥ tandrālasyāvipākāsyavairasyaṃ gurugātratā kṣunnāśo bahumūtratvaṃ stabdhatā balavāñjvaraḥ āmajvarasya liṅgāni na dadyāttatra bheṣajam bheṣajaṃ hyāmadoṣasya bhūyo jvalayati jvaram pacyamānajvarasya lakṣaṇam jvaravego'dhikastṛṣṇā pralāpaḥ śvasanaṃ bhramaḥ malapravṛttirutkleśaḥ pacyamānasya lakṣṇam nirāmajvaralakṣaṇam kṣutkṣāmatā laghutvañca gātrāṇāṃ jvaramārdavam doṣapravṛttiraṣṭāho nirāmajvaralakṣaṇam āsaptarātraṃ taruṇaṃ jvaramāhurmanīṣiṇaḥ madhyaṃ dvādaśarātrantu jīrṇajvaramataḥ param balavatsvalpadoṣeṣu jvaraḥ sādhyo'nupadravaḥ yo dvādaśebhyo divasebhya ūrdhvaṃ doṣatrayebhyo dviguṇebhya ūrdhvam nṛṇāṃ tanau tiṣṭhati mandavego bhiṣagbhirukto jvara eṣa jīrṇaḥ yaḥ syādaniyatātkālācchītoṣmabhyāṃ tathaiva ca vegataścāpi viṣamo jvaraḥ sa viṣamaḥ smṛtaḥ jvarasyopadravāḥ śvāso mūrcchā'ruciśchardistṛṣṇā'tīsāraviḍgrahāḥ hikkākāsāṅgadāhāśca jvarasyopadravā daśa jvaramukteḥpūrvarūpam dāhaḥ svedo bhramastṛṣṇā kampaviḍbhedasaṃjñitāḥ kūjanaṃ gātravaigandhyamākṛtijvaramokṣaṇe tridoṣaje jvare hyetadantarvege ca dhātuge lakṣaṇaṃ mokṣakāle syādanyasmin svedadarśanam abhinyāsajvarasya lakṣaṇam doṣāstīvratarā bhavanti balinaḥ sarve'pi yatra jvare moho'tīva viceṣṭatā vikalatā śvāso bhṛśaṃ mūkatā dāhaścikkaṇamānanañca dahano mando balasya kṣayaḥ so'bhinyāsa iti prakīrttita iha prājñairbhiṣagbhiḥ purā tathā ca trayaḥ prakupitā doṣā uraḥsroto'nugāminaḥ āṃmātivṛddhyā grathitā buddhīndriyamanogatāḥ janayanti mahāghoramabhinyāsaṃ jvaraṃ dṛḍham śrutau netre prasuptiḥ syānna ceṣṭāṃ kāñcidīhate na ca dṛṣṭirbhavettasya samarthā rūpadarśane na ghrāṇaṃ na ca saṃsparśaṃ śabdaṃ vā naiva budhyate śiro loṭhayate'bhīkṣṇamāhāraṃ nābhinandati kūjati tudyate caiva parivarttanamīhate alpaṃ prabhāṣate kiñcidabhinyāsaḥ sa ucyate pratyākhyātaḥ sa bhūyiṣṭhaḥ kaścidevātra sidhyati jalasaṃtrāsarogamāha buddhisthānaṃ yadā śleṣmā kevalaḥ pratipadyate tadā buddhau niruddhāyāṃ śleṣmaṇādhiṣṭhito naraḥ jāgratsupto'thavātmānaṃ majjantamiva manyate salilāttrasyati tadā jalatrāsaṃ tu taṃ viduḥ śleṣmaghnaṃ tatra kartavyaṃ śodhanaṃ śamanādikam āhārasya vidhānena yāvatsa prakṛtiṃ vrajet aṇḍahrāsarogamāha svanidānaiḥ prakupito vāyurviguṇatāṃ gataḥ aṇḍakoṣavahāṃ nāḍīṃ prāpyordhvaṃ pratikarṣati samehanau tadā'dṛśyau bhavato vṛṣaṇau kila aṇḍahrāsa iti prokto rogo'ya bhṛśadāruṇaḥ nābhibhraṃśarogamāha nābhisthāne śirāgranthiryaśca sphurati sarvadā tiryagūrdhvamadhaścetsa vicaledvāyunā sadā tadā syurvātajā rogā vāntirūrdhvagate bhavet adhogate tvatīsāro mandāgnitvaṃ jvarastathā tiryaggate'gnimāndyaṃ ca vātajāścāpare gadāḥ piḍikodveṣṭanaṃ caiva bhṛśaṃ syātkaṭivedanā śukradoṣamāha vātapittaśleṣmaśoṇitakuṇapagandhyanalpagranthipūtipūyakṣīṇaretasaḥ prajotpādane na samarthā bhavanti tatra vātavarṇavedanaṃvātenai pittavarṇavedanaṃ pittenai śleṣmavarṇavedanaṃśleṣmaṇau śoṇitavarṇapittavedanaṃ raktenai kuṇapagandhyanalpaṃ ca raktenai granthibhūtaṃ śleṣmavātābhyauṃ pūyapūtinibhaṃ śleṣmapittābhyauṃkṣīṇaṃ śukraṃ prāguktaṃ pittamārutābhyauṃ pūyamūtrapūrīṣagandhisarvavarṇavedanaṃ sannipāteneti teṣu kuṇapagandhigranthipūtikṣīṇaretasaḥ kṛcchrasādhyāḥ mūtrapūrīṣagandhiretasastvasādhyāḥai sādhyamanyacceti ārttavadoṣamāha ārttabamapi tribhirdoṣaiḥ śoṇitacaturthaiḥ pṛthagdvandvaiḥ samastaiścopasṛṣṭamabījaṃ bhavati tadapi doṣavarṇavedanādibhirvijñeyam teṣu kuṇapagranthipūtipūyakṣīṇamūtrapurīṣaprakāśamasādhyaṃ sādhyamanyad bhavati snāyukarogamāha śākhāsu kupitā doṣāḥ śothaṃ kṛtvā visarpavat bhindanti tatkṣate tatra soṣmamāṃsaṃ viśoṣya ca kuryustantunibhaṃ jīvaṃ vṛttaṃ sitadyutiṃ bahiḥ śanaiḥ śanaiḥ kṣatād yāti chedātkopamupaiti ca tatpātācchophaśāntiḥ syātpunaḥ sthānāntare bhavet sa snāyuka iti khyātaḥ kriyoktā tu visarpavat bāhvoryadi pramādena jaṅghayostruṭyate kvacit saṅkocaṃ khañjatāṃ caiva chinnastantuḥ karotyasau raktākṣoraktakāntiḥ samadhikadahanaḥ sarvajaḥ sarvaliṅgo rogo'sāvaṣṭadhetthaṃ munibhirabhihitaḥ snāyukastantukīṭaḥ vātena śyāvarūkṣaḥ sarugatha dahanānnīlapītaḥ sadāho yaḥ śvetaḥ śleṣmaṇā syātpṛthugarimayuto doṣayugmād dviliṅgaḥ phiraṅgarogamāha phiraṅgasaṃjñake deśe bāhulyenaiva yad bhavet tasmātphiraṅga ityukto vyādhirvyādhiviśāradaiḥ nidānam gandharogaḥ phiraṅgo'ya jāyate dehināṃ dhruvam phiraṅgiṇo'ṅgasaṃsargātphiraṅgiṇyāḥ prasaṅgataḥ vyādhirāgantujo hyeṣa doṣāṇāmatra saṃkramaḥ bhavettallakṣayetteṣāṃ lakṣaṇairbhiṣajāṃvaraḥ phiraṅgastrividho jñeyo vāhyaścābhyantaro'paraḥ vahirantarbhavaścāpi teṣāṃ liṅgāni ca bruve tatra bāhyaḥ phiraṅgaḥ syādvisphoṭa sadṛśo'lparuk sphuṭito vradhnavad vaidyaiḥ sukhasādhyo'pi vā smṛtaḥ sandhiṣvābhyantaraḥ saḥ syādāmāghātopamatyathaḥ śothaṃ ca janayedeva kaṣṭasādhyo budhaiḥ smṛtaḥ upadravānāha kārśyaṃ balakṣayo nāsābhaṅgo vahneśca mandatā asthiśoṣo'sthivakratvaṃ phiraṅgopadravā amī sādhyāsādhyatvamāha bahirbhavo bhavetsādhyo navīno nirupadravaḥ ābhyantarastu kaṣṭena sādhyaḥ syādayamāmayaḥ bahirantarbhavo jīrṇaḥ kṣīṇasyopadravairyutaḥ vyāpto vyādhirasādhyo'yamityāhurbhiṣajaḥ purā phiraṅgacikitsā phiraṅgasaṃjñakaṃ rogaṃ rasaḥ karpūrasaṃjñakaḥ avaśyaṃ nāśayedetadūcuḥ pūrvacikitsakāḥ likhyate rasakarpūraprāśane vidhiruttamaḥ anena vidhinā khādenmukhe śothaṃ na vindati godhūmacūrṇaṃ sannīya vidadhyātsūkṣmakūpikām tanmadhye nikṣipetsūtaṃ caturguñjāmitaṃ bhiṣak tatastu guṭikāṃ kuryāt yathā na dṛśyate bahiḥ sūkṣmacūrṇairlavaṅgasya tāṃ vaṭīmavadhūlayet dantasparśo yathā na syāttathā tāmambhasā gilet tāmbūlaṃ bhakṣayetpaścācchākāmlalavaṇāṃstyajet śramamātapamadhvānaṃ viśeṣāt strīniṣevaṇam pāradaroganidānam śuddho raso'mṛtaṃ sākṣādaśuddhastu smṛto viṣam ayuktiyukto rogāya yuktiyukto rasāyanaḥ vidhivatsevyamāno'ya nihanti sakalāmayān tasya mithyopacāreṇa bhavantyete mahāgadāḥ pīnaso nāsikābhaṅgo dantapātaḥ śirovyathā bhagandaro visarpaśca netrarogo mukhāmayaḥ koṭhaḥ kaṇḍūstvacāvarṇahānirnāsādiṣu kṣatam kuṣṭhopadaṃśacihnāni gātreṣu vividhāni hi granthivacchothakāṭhinyaṃ sarujaṃ phalakoṣayoḥ pakṣāghāto granthivātaḥ pradāho'sthnāñca dāruṇaḥ jāḍyaṃ manovikāraśca sarve kṛcchratamā gadāḥ bhavanti tatra kartavyaṃ yathāyuktañca bheṣajam śītalānidānam devyā śītalayākrāntā masūryaḥ śītalā bahiḥ jvarayeyuryathā bhūtādhiṣṭhito viṣamajvaraḥ tāśca saptavidhāḥ khyātāstāsāṃ bhedān pracakṣmahe jvarapūrvā bṛhatsphoṭaiḥ śītalā bṛhatī bhavet bṛhatīśītalālakṣaṇam saptāhānnissaratyeva saptāhātpūrṇatāṃ vrajet tatastṛtīyasaptāhe śuṣyati skhalati svayam kodravālakṣaṇam vātaśleṣmasamudbhūtā kodravā krodravākṛtiḥ kaścittāṃ prāha pakveti sā tu pākaṃ na gacchati jalaśūkavadaṅgāni sā vidhyati viśeṣataḥ saptāhādvā daśāhādvā śāntiṃ yāti vinauṣadham pāṇisahālakṣaṇam ūṣmaṇā sūkṣmajārūpā sakaṇḍūḥ sparśanapriyā nāmnā pāṇisahā khyātā saptāhācchuṣyati svayam sarṣapikālakṣaṇam caturthī sarṣapākārā pītasarṣapavarṇinī nāmnā sarṣapikā jñeyā'bhyaṅgamatra vivarjayet rājikālakṣaṇam kiñcidūṣmanimittena jāyate rājikākṛtiḥ eṣā bhavati bālānāṃ sukhaṃ ca śuṣyati svayam masūrikālakṣaṇam koṭhavajjāyate ṣaṣṭhī lohitonnatamaṇḍalā jvarapūrvā vyathāyuktā jvarastiṣṭheddinatrayam sphoṭānāṃ melanādeṣā bahusphoṭā'pi dṛśyate dvitīya masūrikālakṣaṇam ekasphoṭā ca kṛṣṇā ca boddhavyā carmajābhidhā śītalāyāḥ śamanopāyaḥ śītalāsu kriyākāryā śītalā rakṣayā saha badhnīyānnimbapatrāṇi parito bhavanāntare kadācidapi no kāryamaspṛśyasya praveśanam sphoṭeṣvadhikadāheṣu rakṣā reṇūtkaro hitaḥ candanaṃ vāsako mustaṃ guḍūcī drākṣayā saha eṣāṃ śītakaṣāyastu śītalājvaranāśanaḥ japahomopahāraśca dānasvastyayanārcanaiḥ vipragośambhugaurīṇāṃ pūjanaistāḥ śamaṃ nayet stotraṃ ca śītalādevyāḥ paṭhecchītalino'ntike brāhmaṇaḥ śraddhayā yuktastena śāmyanti śītalāḥ granthāntarāt athoṣṇavātalakṣaṇam vyāyāmādhvātapaiḥ pittaṃ bastiṃ prāpyānilāvṛtam bastiṃ meḍhraṃ gudañcaiva pradahet srāvayedadhaḥ mrūtraṃ hāridramathavā saraktaṃ raktameva vā kṛcchrātpunaḥ punarjantoruṣṇavātaṃ vadanti tam cikitsā śṛtaśītapayo'nnāśī candanaṃ taṇḍulāmbunā pibetsaśarkaraṃ śreṣṭhamuṣṇavāte saśoṇite bradhnasya nidānaṃ lakṣaṇañca atyabhiṣyandigurvannaśuṣkapūtyāmiṣāśanāt karoti granthivacchothaṃ doṣo vaṅkṣaṇasandhiṣu jvaraśūlāṅgasādāḍhyaṃ taṃ bradhneti vinirdiśet cikitsā bhṛṣṭaścairaṇḍatailena samyakkalko'bhayābhavaḥ kṛṣṇāsaindhavasaṃyukto bradhnarogaharaḥ paraḥ ajājī hapuṣā kuṣṭhaṃ gomedaṃ badarānvitam kāñjikena tu saṃpiṣṭaṃ tallepo bradhnajitparaḥ kālajvarasya nidānaṃ lakṣaṇaṃ ca praṇaṣṭavahnerabalasya jantorjvaro yadā dhātucayeṣu līnaḥ plīhodarārttiṃ kurute saśothaṃ tayā sa kālajvarasaṃjñitaḥ syāt suduḥsahaṃ prāpya vikāramenaṃ dine dine kārśyamupaiti mattaryaḥ kṛṣṇacchavistasya ca pāṇḍubhāvo vilūnakeśo'niyatajvareṇa kālajvareṇa suciraṃ paripīḍitasya jāyeta cotkaṭatamastvatisārarogaḥ ghrāṇācca raktapatanantvapi dantaveṣṭādetāvupadravakarau muhurudbhavetām granthikajvara pliegi nidānaṃ lakṣaṇaṃ ca kaphoṇi kakṣā gala vaṅkṣaṇeṣu yo granthiśothārttikaro narāṇām jvaraḥ prajāyeta samastadoṣāt taṃ granthikākhyaṃ jvaramāmananti jvaraḥ sutīvraḥ purato hi bhūmnā punaśca kutrāpyathavā sa mandaḥ sarvāṅgaruk śītamatiprakampo mūrcchā pralāpo vamathuḥ pipāsā svedo bhṛśaṃ svapnavighāta tandrā kharā'tijihvā śithilāṅgatā ca glānipramohau śrutinetra suptirnispandabhāvaṃ dhamanī ca dhatte asādhyalakṣaṇam so'ya jvaro granthikanāmadheyo nihatya śaktiṃ sakalendriyāṇām asaṃśayaṃ hantyatisāra juṣṭaṃ vinaṣṭasaṃjñaṃ rudhiraṃ vamantam praduṣṭavātodakabhūmibhāge jīvāṇavaste viṣa vajrakalpāḥ undūradehaṃ purataḥ praviśya nihanyurākhūn maraṇāgradūtān viṣeṇa tīvreṇa viṣaṇṇadehāḥ pānāya nīrasya vidūrabhūmim dhāvanti mūrcchanti nayanti dūraṃ viṣaṃ pipāsākula mūṣikāste jīvāṇuvāhināṃ tasmānmūṣikāṇāṃ śarīrataḥ dehād dehāntaraṃ yānti kīṭā granthijvarapradāḥ mantharajvaraḥ midhurajvaraḥi pūrvarūpam svalpakāso'rucistṛṣṇā pralāpo dāhavāñjvaraḥ aṅgānāṃ gauravaṃ glānirasthibhedo vinidratā rūpam jvaro dāho bhramo mohaścātisāro vamistṛṣā anidrā ca mukhaṃ raktaṃ tālu jihvā ca śuṣyati grīvāmadhye tu dṛśyante sphoṭakāḥ sarṣapopamāḥ etaccihnaṃ bhavedyatra sa madhuraka ucyate daṇḍakajvarasya nidānaṃ lakṣaṇaṃ ca sandhyasthikaṇṭhe jvaritasya yasya daṇḍābhighātaprabhavā rujeva rujā prajāyeta niśādineṣu jvaraṃ tamāhuḥ kila daṇḍakākhyam dinadvayaṃ dinaikaṃ vā viśramyāsau pravarttate sarvvadehacaraḥ śothaḥ plīhā cāpyatra jāyate sa pratiśyāya kāsārtto jvarī pramucyate jvarāt aṣṭame divase prāyo vātaśleṣmasamudbhavāt rasājñānalakṣaṇam bhuñjānasya narasyānnaṃ madhuraprabhṛtīn rasān rasanā yanna jānāti rasājñānaṃ taducyate pācakapittasya vaiguṇyamasya vyādhernidānamityeke bhāṣante saṅkrāmakataruṇaśothaviśeṣaḥ bierī berīi nidānam vātaśleṣmakarairbhojyaiḥ klinna śuṣkānnabhojanaiḥ saṃyogād viṣatulyānāṃ snehānāṃ ca niṣevaṇaiḥ niḥsārataṇḍulāhāraiḥ prāgvātairhimaśīkaraiḥ ārdrabhūmau ciraṃ vāsājjanākīrṇa sthaleṣu ca kṣīṇaśoṇitamāṃsāgnerdaurbalyaṃ hṛdi jāyate yakṛtplīhnorvikāraśca kramataḥ parivarddhate prajāyate tataḥ śotho rogaḥ saṅkrāmako navaḥ tasya lakṣaṇamapyagre samāsenābhidhīyate pūrvarūpam alpatvādasya rogasya prāgrūpaṃ na ca lakṣyate dṛśyate kevalaṃ tatra vahnisādo vivarṇatā lakṣaṇam jaṅghāsthini yadā śotho jāyate hṛtpravepate tadā tantu vijānīyācchothaṃ saṅkrāmakaṃ navam snāyūnāṃ māṃsapeśīnāṃ kriyā samyaṅ na vartate jaṅghāyāṃ prathamaṃ bhūtvā śothaḥ sarvatanau vrajet viḍbhedaḥ śvāsakṛcchratvamathavā viḍvibaddhatā svalpatvamasya jāyeta mūtrasya rudhirasya ca vedanā sarvagātreṣu jānuyugme ca duḥsahā nānāprakāraṃ jānīyādimaṃ vyādhiṃ vicakṣaṇaḥ vātarogeṇa tulyāni vīkṣya liṅgāni kānicit vātarogamimaṃ kecinmanyante bhrāntihetutaḥ tīvrajvaraviśeṣo'ya na cāsaunūtanāmayaḥ ityādīni prabhāṣante kecidanye bhiṣagvidaḥ navāvirbhūtarogo'ya śothaḥ saṅkrāmako navaḥ sa vaṅgān bhūyasā hanti svacchataṇḍulabhojinaḥ godhūmaroṭikāhārāḥ pañcanadādivāsinaḥ saṅkrāmakamimaṃ śothaṃ labhante prāyaśo nahi vārāṇasyādideśeṣu rogasyāsya prakopataḥ prajānāntu sahasrāṇi tūrṇaṃ mṛtyumukhaṃ yayuḥ asādhyalakṣaṇam savyathaṃ hṛdayaṃ yasya kṣīṇasya spandate drutam raktapūrṇaṃ śirākoṣṭhaṃ sa śīghraṃ vijahātyasūn anena śothena nipīḍyamānaḥ kaṣṭātikaṣṭaṃ śiraso vikāram āndhyaṃ suduḥkhaṃ tvathavā'bhyupaiti ghorāṃstathā'nyān nayanāmayāṃśca mṛtyorbhayaṃ vitanute janamaṇḍaleṣu pradhvaṃsane janapadaṃ pratikūladaivāt śotho hyayaṃ bahurujastaruṇaḥ kadācid hṛdrogaraktavamanaiḥ sahasā'tiduḥkhaiḥ kaphāśritavāyorlakṣaṇam prāksañcitaṃ yasya balāsajālamanveti bhūyaḥ prabalaḥ samīraḥ tenāvṛtastaṃ pravidhāya śuṣkaṃ kuryāt pravṛddho'tha vikāravṛndam tvaksphoṭanaṃ pāṇipadīkṣaṇānāṃ dāho'tiśoṣo vadanasya todaḥ hṛtkampadaurbalyamatiśramatvaṃ bhrāntirmṛṣodbhāvanajalpanaṃ ca vaisvaryamālasyamathāvipāko hyudāsacintā'rucigātrabhaṅgāḥ nidrākṣayo mūtrapurīṣabandhastamaḥ praveśo gamaneṣvaśaktiḥ śleṣmānvito'ya kathitaḥ samīraḥ atha netrādiparīkṣā'dhikāraḥ
Linked texts (3)
- Suśrutasaṃhitā — Suśruta & Nāgārjuna (siddha/alchemist), Sanskrit
- Rasaratnākara — Nityanātha Siddha, Sanskrit
- Vaidyakasāroddhāra — Brajanāthaśarman, Sanskrit