Pramāṇa · Search · About · API

Siddhayoga (Vrindamadhava) 1

Siddhayoga (Vṛndamādhava) 1

Language
Sanskrit

1.1

dhyātvā śivaṃ paramatattvavicāravedyaṃ caṇḍīmabhīṣṭaphaladāṃ sagaṇaṃ gaṇeśam ..
dhanvantariṃ munivaraṃ munisuśrutādīnātreyamugratapasaṃ manasā praṇamya .. 1 ..

1.2

nānāmataprathitadṛṣṭaphalaprayogaiḥ prastāvavākyasahitairiha siddhayogaḥ ..
vṛndena mandamatinā''tmahitārthinā'yaṃ saṃlikhyate gadaviniścayajakrameṇa .. 2 ..

1.3

rogamādau parīkṣeta tato'nantaramauṣadham ..
tataḥ karma bhiṣakpaścājjñānapūrvaṃ samācaret .. 3 ..

1.4

yastu rogamavijñāya karmāṇyārabhate bhiṣak ..
apyauṣadhavidhānajñastasya siddhiryadṛcchayā .. 4 ..

1.5

yastu rogaviśeṣajñaḥ sarvabhaiṣajyakovidaḥ ..
deśakālaviśeṣajñastasya siddhirasaṃśayam .. 5 ..

1.6

ādāvante rujāṃ jñāne prayateta cikitsakaḥ ..
sādhyāsādhyavibhāgajñastataḥ kuryāccikitsitam .. 6 ..

1.7

nāsti rogo vinā doṣairyasmāttasmādvicakṣaṇaḥ ..
anuktamapi doṣāṇāṃ liṅgairvyādhimupācaret .. 7 ..

1.8

vikāranāmākuśalo na jihvīyātkathaṃcana ..
na hi sarvavikārāṇāṃ nāmato'sti dhruvā sthitiḥ .. 8 ..

1.9

sa eva kupito doṣaḥ samutthānaviśeṣataḥ ..
sthānāntaragataścāpi vikārānkurute bahūn .. 9 ..

1.10

darśanasparśanapraśnairvyādhijñānaṃ tridhā matam ..
āyurādi dṛśā sparśācchītādi praśnato'param .. 10 ..

1.11

kṛcchropāyaḥ sukhopāyo dvividhaḥ sādhya ucyate ..
asādhyo dvividho jñeyo yāpyo yaścāpratikriyaḥ .. 11 ..

1.12

yāpyāḥ kecitprakṛtyaiva sādhyā yāpyā upekṣayā ..
svabhāvādvyādhayo'sādhyāḥ kecidyāpyā upekṣitāḥ .. 12 ..

1.13

sādhyā yāpyatvamāyānti yāpyāścāsādhyatāṃ tathā ..
ghnanti prāṇānasādhyāstu narāṇāmakriyāvatām .. 13 ..

1.14

jātamātraścikitsyastu nopekṣyo'lpatayā gadaḥ ..
vahniśatruviṣaistulyaḥ svalpo'pi vikarotyasau .. 14 ..

1.15

nivṛtto'pi punarvyādhiḥ svalpenā''yāti hetunā ..
kṣīṇe mārgīkṛte doṣe śeṣaḥ sūkṣma ivānalaḥ .. 15 ..

1.16

tasmāttamanubadhnīyātprayogeṇānapāyinā ..
yāvanna prakṛtisthaḥ syāddoṣataḥ prāṇatastathā .. 16 ..

1.17

vyādhestattvaparijñānaṃ vedanāyāśca nigrahaḥ ..
etadvaidyasya vaidyatvaṃ na vaidyaḥ prabhurāyuṣaḥ .. 17 ..

1.18

karmajā vyādhayaḥ keciddoṣajāḥ santi cāpare ..
karmadoṣodbhavāścānye karmajāsteṣvahetukāḥ .. 18 ..

1.19

yathāśāstraṃ sunirṇīto yathāvyādhi cikitsitaḥ ..
na śamaṃ yāti yo vyādhiḥ sa jñeyaḥ karmajo budhaiḥ ..
svalpadoṣo garīyānyaḥ sa jñeyaḥ karmadoṣajaḥ .. 19 ..

1.20

karmakṣayātkarmakṛto doṣajaḥ svaśamauṣadhaiḥ ..
karmadoṣodbhavo yāti karmadoṣakṣayātkṣayam .. 20 ..

1.21

yathā viṣaṃ yathā śastraṃ yathā'gniraśaniryathā ..
tathauṣadhamavijñātaṃ vijñātamamṛtaṃ yathā .. 21 ..

1.22

yābhiḥ kriyābhirjāyante śarīre dhātavaḥ samāḥ ..
sā cikitsā vikārāṇāṃ karma tadbhiṣajāṃ matam .. 22 ..

1.23

utpadyate hi sā'vasthā deśakālabalaṃ prati ..
yasyāṃ kāryamakāryaṃ syātkarma kāryaṃ vivarjitam .. 23 ..

1.24

svedāvarodhaḥ saṃtāpaḥ sarvāṃgagrahaṇaṃ tathā ..
yugapadyatra roge tu sa jvaro vyapadiśyate .. 24 ..

1.25

āmāśayastho hatvā'gniṃ sāmo mārgānpidhāya ca ..
vidadhāti jvaraṃ doṣastasmāllaṅghanamācaret .. 25 ..

1.26

No verses of the Siddhayoga on this page. The commentary Kusumāvali was not digitized.

1.27

laṅghanena kṣayaṃ nīte doṣe saṃdhukṣite'nale ..
vijvaratvaṃ laghutvaṃ ca kṣuccaivāsyopajāyate .. 26 ..

1.28

sadyo bhuktasya saṃjāte jvare sāme viśeṣataḥ ..
vamanaṃ vamanārhasya śastamityāha vāgbhaṭaḥ .. 27 ..

1.29

anutkliṣṭeṣu doṣeṣu mohādyastaruṇe vamet ..
prāpnuyātso'ṅgabhaṅgādīnhṛdrogaviṣamajvarān .. 28 ..

1.30

anavasthitadoṣāgnerlaṅghanaṃ doṣapācanam ..
jvaraghnaṃ dīpanaṃ kāṅkṣārucilāghavakārakam .. 29 ..

1.31

vamitaṃ laṅghayetprājño laṅghitaṃ na tu vāmayet ..
vamanaṃ kleśabāhulyāddhanyāllaṅghanakarśitam .. 30 ..

1.32

avekṣya doṣaṃ prāṇaṃ ca kāryaṃ syādapatarpaṇam .. 31 ..

1.33

taddhi mārutakṣuttṛṣṇāmukhaśoṣabhramānvite ..
kāryaṃ na bāle vṛddhe vā na garbhiṇyāṃ na durbale ..
na tathā'dhvaśramakrodhaśokakāmakṣayajvare .. 32 ..

1.34

balāvirodhinā cainaṃ laṅghanenopapādayet ..
balādhiṣṭhānamārogyaṃ yadartho'yaṃ kriyākramaḥ .. 33 ..

1.35

vātamūtrapurīṣāṇāṃ visarge gātralāghave ..
hṛdayodgārakaṇṭhāsyaśuddhau tandrāklame gate .. 34 ..

1.36

svede jāte rucau vā'pi kṣutpipāsāsahodaye ..
kṛtaṃ laṅghanamādeśyaṃ nirvyathe cāntarātmani .. 35 ..

1.37

parvabhedo'ṅgamardaśca kāsaḥ śoṣo mukhasya ca ..
kṣutpraṇāśo'rucistṛṣṇā daurbalyaṃ śrotranetrayoḥ .. 36 ..

1.38

manasaḥ saṃbhramo'bhīkṣṇamūrdhvavātastamo hṛdi ..
dehāgnibalahāniśca laṅghane'tikṛte bhavet .. 37 ..

1.39

vinā'pi bheṣajairvyādhiḥ pathyādeva nivartate ..
na tu pathyavihīnasya bheṣajānāṃ śatairapi .. 38 ..

1.40

raktaśālyādayaḥ śastāḥ purāṇāḥ ṣaṣṭikaiḥ saha ..
yavāgvodanalājāśca jvaritānāṃ jvarāpahāḥ .. 39 ..

1.41

dīpanī pācanī laghvī jvarārtānāṃ jvarāpahā ..
annakāle hitā peyā yathāsvaṃ pācanaiḥ kṛtā .. 40 ..

1.42

dāhacchardyarditaṃ kṣāmaṃ nirannaṃ tṛṣṇayā'nvitam ..
śarkarāmadhusaṃyuktaṃ pāyayellājatarpaṇam .. 41 ..

1.43

śramopavāsānilaje hito nityaṃ rasaudanaḥ .. 42 ..

1.44

mudgayūṣaudanaścāpi deyaḥ kaphasamutthite ..
sa eva sitayā yuktaḥ śītaḥ pittajvare hitaḥ .. 43 ..

1.45

mudgāmalakayūṣastu vātapittātmake hitaḥ ..
hrasvamūlakayūṣastu kaphavātātmake hitaḥ .. 44 ..

1.46

nimbakūlakayūṣastu hitaḥ pittakaphātmake ..
yathāsvaṃ pācanaiḥ siddhaṃ vātapittakaphātmake .. 45 ..

1.47

laghunā pañcamūlena pippalyā saha dhānyayā ..
mahatyā pañcamūlyā tu vyāghrīduḥsparśagokṣuraiḥ .. 46 ..

1.48

siddhāni bhiṣagannāni prayuñjīta yathākramam ..
vātapitte śleṣmapitte kaphavāte tridoṣaje .. 47 ..

1.49

kvāthyadravyāñjaliṃ kṣuṇṇaṃ śrapayitvā jalāḍhake ..
ardhaśṛtena tenātha yavāgvādyupakalpayet .. 48 ..

1.50

vṛddhavaidyāḥ palaṃ dravyaṃ grāhayantyāḍhake'mbhasi ..
bheṣajasyātibāhulyātkadācidarucirbhavet .. 49 ..

1.51

yadapsu śṛtaśītāsu ṣaḍaṅgādi prayujyate ..
karṣamātraṃ tato dravyaṃ sādhayetprāsthike'mbhasi ..
ardhaśṛtaṃ prayoktavyaṃ pāne peyādisaṃvidhau .. 50 ..

1.52

karṣārdhaṃ vā kaṇāśuṇṭhyoḥ kalkadravyasya vā palam .. 51 ..

1.53

vinīya pācayedyuktyā vāri prasthena cāparān ..
yūṣānnarasakāṃścaiva kalpenānena sādhayet .. 52 ..

1.54

kaphavātajvare deyaṃ jalamuṣṇaṃ pipāsave ..
pittamadyaviṣottheṣu tiktakaiḥ śṛtaśītalam .. 53 ..

1.55

mustāparpaṭakośīracandanodīcyanāgaraiḥ ..
śṛtaśītaṃ jalaṃ dadyātpipāsājvaraśāntaye .. 54 ..

1.56

pādaśiṣṭaḥ kaṣāyaḥ syādyaḥ ṣoḍaśaguṇāmbhasā ..
kvathito'taḥ ṣaḍaṅgādirna niṣiddho navajvare .. 55 ..

1.57

arucau mātuluṅgasya kesaraṃ sājyasaindhavam ..
dhātrīdrākṣāsitānāṃ vā kalkamāsyena dhārayet .. 56 ..

1.58

jvarito hitamaśnīyādyadyapyasyārucirbhavet ..
annakāle hyabhuñjānaḥ kṣīyate mriyate'pi vā .. 57 ..

1.59

gurvabhiṣyandyakāle ca jvarī nādyātkathaṃcana ..
na tu tasyāhitaṃ bhuktamāyuṣe vā sukhāya vā .. 58 ..

1.60

jvaritaṃ jvaramuktaṃ vā dinānte bhojayellaghu ..
śleṣmakṣayavivṛddhoṣmā balavānanalastadā .. 59 ..

1.61

sātatyātsvādvabhāvācca pathyaṃ dveṣyatvamāgatam ..
kalpanāvidhibhistaistaiḥ priyatvaṃ gamayetpunaḥ .. 60 ..

1.62

pariṣekānpradehāṃśca snehānsaṃśodhanāni ca ..
divāsvapnaṃ vyavāyaṃ ca vyāyāmaṃ śiśiraṃ jalam ..
krodhapravātabhojyāni varjayettaruṇajvarī .. 61 ..

1.63

śoṣacchardirmado mūrchā bhramastṛṣṇā hyarocakaḥ ..
prāpnotyupadravānetānpariṣekādisevanāt .. 62 ..

1.64

āsaptarātrāttaruṇaṃ jvaramāhurmanīṣiṇaḥ ..
madhyaṃ caturdaśāhaṃ tu purāṇamata uttaram .. 63 ..

1.65

mṛdau jvare laghau dehe pracaleṣu maleṣu ca ..
pakvaṃ doṣaṃ vijānīyājjvare deyaṃ tadauṣadham .. 64 ..

1.66

doṣaprakṛtivaikṛtyādekeṣāṃ pakvalakṣaṇam .. 65 ..

1.67

vātikaḥ saptarātreṇa daśarātreṇa paittikaḥ ..
ślaiṣmiko dvādaśāhena jvaraḥ pākaṃ niyacchati .. 66 ..

1.68

pakvo hyanirhṛto doṣo dehe tiṣṭhanmahātyayam ..
viṣamaṃ vā jvaraṃ kuryādbalavyāpadameva vā .. 67 ..

1.69

saptarātrātparaṃ kecinmanyante deyamauṣadham ..
daśarātrātparaṃ keciddātavyamiti niścitāḥ .. 68 ..

1.70

No verses of the Siddhayoga on this page. The commentary Kusumāvali was not digitized.

1.71

na kaṣāyaṃ praśaṃsanti narāṇāṃ taruṇajvare ..
kaṣāyeṇā''kulībhūtā doṣā jetuṃ sudustarāḥ .. 69 ..

1.72

na tu kalpanamuddiśya kaṣāyaḥ pratiṣidhyate ..
yaḥ kaṣāyaḥ kaṣāyaḥ syātsa varjyastaruṇajvare .. 70 ..

1.73

doṣā baddhāḥ kaṣāyeṇa stambhitvāttaruṇajvare ..
stabhyante na vipacyante kurvanti viṣamajvaram .. 71 ..

1.74

pāyayeddoṣaharaṇaṃ mohādāmajvare tu yaḥ ..
sa suptaṃ kṛṣṇasarpaṃ tu karāgreṇa parāmṛśet .. 72 ..

1.75

pītāmburlaṅghitaḥ kṣīṇo'jīrṇī bhuktaḥ pipāsitaḥ ..
na pibedauṣadhaṃ jantuḥ saṃśodhanamathetarat .. 73 ..

1.76

roge śodhanasādhye tu yaṃ vidyāddoṣadurbalam ..
taṃ samīkṣya bhiṣakkuryāddoṣapracyāvanaṃ mṛdu .. 74 ..

1.77

cale doṣe mṛdau koṣṭhe nekṣetātra balaṃ nṛṇām ..
avyāpaddurbalasyāpi śodhanaṃ hi tadā bhavet .. 75 ..

1.78

dvicatvāriṃśatā māṣairaṣṭādaśanibaddhakaiḥ ..
palaṃ dvādaśabaddhaṃ syādguñjāṣaṭkasamanvitaiḥ .. 76 ..

1.79

uttamasya palaṃ mātrā tribhiścākṣaiśca madhyame ..
jaghanyasya palārdhena snehakvāthyauṣadheṣu ca .. 77 ..

1.80

kvāthyadravyapale vāri dviraṣṭaguṇabhiṣyate ..
caturbhāgāvaśiṣṭaṃ tu peyaṃ palacatuṣṭayam .. 78 ..

1.81

dīptānalaṃ mahākāyaṃ pāyayantyañjaliṃ jalam ..
anye tvardhaṃ parityajya prasṛtiṃ tu cikitsakāḥ .. 79 ..

1.82

kvāthatyāgamanicchantastvaṣṭabhāgāvaśeṣitam ..
pāraṃparyopadeśena vṛddhavaidyāḥ paladvayam .. 80 ..

1.83

pāyayedāturaṃ sāmaṃ pācanaṃ saptame dine ..
śamanenāthavā dṛṣṭvā nirāmaṃ tamupācaret .. 81 ..

1.84

nāgaraṃ devakāṣṭhaṃ ca dhānyakaṃ bṛhatīdvayam ..
dadyātpācanakaṃ pūrvaṃ sarvajvareṣu pācanam .. 82 ..

1.85

vīryādhikaṃ bhavati bheṣajamannahīnaṃ hanyāttadāmayamasaṃśayamāśu caiva ..
tadbālavṛddhavanitāmṛdavo'tha pītvā glāniṃ parāṃ samupayānti balakṣayaṃ ca .. 83 ..

1.86

anulomānilaḥ svāsthyaṃ kṣuttṛṣṇā sumanaskatā ..
laghutvamindriyodgāraśuddhirjīrṇauṣadhākṛtiḥ .. 84 ..

1.87

klamo dāho'ṅgasadanaṃ bhramo mūrchā śirorujā ..
aratirbalahāniśca sāvaśeṣauṣadhākṛtiḥ .. 85 ..

1.88

auṣadhaśeṣe bhuktaṃ pītaṃ ca tathauṣadhaṃ hi śeṣe'nne ..
na karoti gadopaśamaṃ prakopayatyanyarogāṃśca .. 86 ..

1.89

śīghraṃ vipākamupayāti balaṃ na hiṃsyādannāvṛtaṃ na ca muhurvadanānnireti ..
prāgbhaktasevitamathauṣadhametadeva dadyācca vṛddhaśiśubhīruvarāṅganābhyaḥ .. 87 ..

1.90

bilvādipañcamūlāmbu pācanaṃ vātike jvare ..
na śodhayati yaddoṣānsamānnodīrayatyapi ..
samī karoti yatkruddhāṃstatsaṃśamanamucyate .. 88 ..

1.91

kirātābdāmṛtodīcyabṛhatīdvayagokṣuraiḥ ..
sasthirākalaśīviśvaiḥ kvātho vātajvarāpahaḥ .. 89 ..

1.92

pippalīsārivādrākṣāśatapuṣpāhareṇubhiḥ ..
kṛtaḥ kaṣāyaḥ saguḍo hanyācchvasanajaṃ jvaram .. 90 ..

1.93

guḍūcīsārivādrākṣāśatapuṣpāpunarnavāḥ ..
saguḍo'yaṃ kaṣāyaḥ syādvātajvaravināśanaḥ .. 91 ..

1.94

drākṣāguḍūcīkāśmaryatrāyamāṇāḥ sasārivāḥ ..
niṣkvāthya saguḍaṃ kvāthaṃ pibedvātajvarāpaham .. 92 ..

1.95

sakṣaudraṃ pācanaṃ paitte tiktābdendrayavaiḥ kṛtam .. 93 ..

1.96

lodhrotpalāmṛtāpadmasārivāṇāṃ saśarkaraḥ ..
kvāthaḥ pittajvaraṃ hanyādathavā parpaṭodbhavaḥ .. 94 ..

1.97

durālabhāparpaṭakapriyaṅgūbhūnimbavāsākaṭurohiṇīnām ..
jalaṃ pibeccharkarayā'vagāḍhaṃ tṛṣṇāsrapittajvaradāhayuktaḥ .. 95 ..

1.98

paṭolayavaniṣkvātho madhunā madhurīkṛtaḥ ..
tīvrapittajvarāmardī pānāttṛḍdāhanāśanaḥ .. 96 ..

1.99

ekaḥ parpaṭakaḥ śreṣṭhaḥ pittajvaranivarhaṇaḥ ..
kiṃ punaryadi yujyeta candanodīcyanāgaraiḥ .. 97 ..

1.100

viśvāmbuparpaṭośīraghanacandanasādhitam ..
dadyātsuśītalaṃ vāri tṛṭchardijvaradāhanut .. 98 ..

1.101

parpaṭāmṛtadhātrīṇāṃ kvāthaḥ pittajvaraṃ jayet ..
drākṣāragvadhayoścāpi kāśmaryasyāthavā punaḥ .. 99 ..

1.102

drākṣābhayāparpaṭakābdatiktākvāthaṃ saśamyākaphalaṃ vidadhyāt ..
pralāpamūrchābhramadāhaśoṣatṛṣṇānvite pittabhave jvare ca .. 100 ..

1.103

paryuṣitaṃ dhānyajalaṃ prātaḥ pītaṃ saśarkaraṃ puṃsām ..
antardāhaṃ śamayetpravṛddhamapi tatkṣaṇādeva .. 101 ..

1.104

amlapiṣṭaiḥ suśītairvā palāśatarujairdihet ..
badarīpallavotthena phenenāriṣṭakasya ca .. 102 ..

1.105

vidārī dāḍimaṃ lodhraṃ dadhitthaṃ bījapūrakam ..
ebhiḥ pradihyānmūrdhānaṃ tṛḍdāhārtasya dehinaḥ .. 103 ..

1.106

uttānasuptasya gabhīratāmrakāṃsyādipātraṃ praṇidhāya nābhau ..
tatrāmbudhārā bahalā patantī nihanti dāhaṃ tvaritaṃ suśītā .. 104 ..

1.107

vāpyaḥ kamalahāsinyo dalayantragṛhāḥ śubhāḥ ..
nāryaścandanadigdhāṅgyo dāhadainyaharā matāḥ .. 105 ..

1.108

harmye śubhrābhrasaṃkāśe śaśāṅkakaraśītale ..
malayodakasikte vā svapyātpittajvarī naraḥ .. 106 ..

1.109

jihvātālugalaklomaśoṣe mūrdhni tu dāpayet ..
kesaraṃ mātuluṅgasya madhusaindhavasaṃyutam .. 107 ..

1.110

pippalyādikaṣāyaṃ tu pācanaṃ kaphaje jvare ..
kuṣṭhamindrayavaṃ mūrvā paṭolaṃ cāpi sādhitam ..
pibenmaricasaṃyuktaṃ sakṣaudraṃ ślaiṣmike jvare .. 108 ..

1.111

triphalā paṭolavāsā chinnaruhā tiktarohiṇī ca ṣaḍgranthā ..
madhunā śleṣmasamutthe daśamūlīvāsakasya vā kvāthaḥ .. 109 ..

1.112

mātrākṣaudraghṛtādīnāṃ kvāthasneheṣu cūrṇavat .. 110 ..

1.113

āmalakyabhayā kṛṣṇā citrakaścetyayaṃ gaṇaḥ ..
sarvajvarakaphātaṅkabhedī dīpanapācanaḥ .. 111 ..

1.114

kaṭphalaṃ pauṣkaraṃ śṛṅgī kṛṣṇā ca madhunā saha ..
śvāsakāsajvaraharaḥ śreṣṭho lehaḥ kaphāntakṛt .. 112 ..

1.115

kṣaudropakulyāsaṃyogaḥ kāsaśvāsajvarāpahaḥ ..
plīhānaṃ hanti hikkāṃ ca bālānāṃ tu praśasyate .. 113 ..

1.116

karṣaścūrṇasya kalkasya guṭikānāṃ tu sarvaśaḥ ..
dravaśuktyā'valeḍhavyaḥ pātavyaśca caturdravaḥ .. 114 ..

1.117

mātrāyā nāstyavasthānaṃ doṣamagniṃ balaṃ vayaḥ ..
vyādhiṃ dravyaṃ ca koṣṭhaṃ ca vīkṣya mātrāṃ prayojayet .. 115 ..

1.118

saṃsṛṣṭadoṣeṣu hitaṃ saṃsṛṣṭamatha pācanam ..
triphalāśālmalīrāsnārājavṛkṣāṭarūṣakaiḥ ..
śṛtamambu harettūrṇaṃ vātapittodbhavaṃ jvaram .. 116 ..

1.119

viśvāmṛtābdabhūnimbaiḥ pañcamūlīsāmanvitaiḥ ..
kṛtaḥ kaṣāyo hantyāśu vātapittodbhavaṃ jvaram .. 17 ..

1.120

kirātatiktamamṛtāṃ drākṣāmāmalakīṃ śaṭhīm ..
niṣkvāthya pittānilaje tatkvāthaṃ saguḍaṃ pibet .. 118 ..

1.121

nidigdhikābalārāsnātrāyamāṇāmṛtāyutaiḥ ..
masūravidalaiḥ kvātho vātapittajvaraṃ jayet .. 119 ..

1.122

guḍūcī parpaṭaṃ mustaṃ kirātaṃ viśvabheṣajam ..
vātapittajvare deyaṃ pañcabhadramidaṃ śubham .. 120 ..

1.123

kirātaṃ nāgaraṃ mustaṃ guḍūcīṃ ca kaphādhike ..
pāṭhodīcyamṛṇālaiśca saha pittādhike pibet .. 121 ..

1.124

kaṇṭakāryamṛtābhārṅgīnāgarendrayavāsakam ..
bhūnimbaṃ candanaṃ mustaṃ paṭolaṃ kaṭurohiṇī .. 122 ..

1.125

kaṣāyaṃ pāyayedenaṃ pittaśleṣmajvarāpaham ..
dāhatṛṣṇājvaracchardikāsahṛtpārśvaśūlanut .. 123 ..

1.126

guḍūcīnimbadhānyākaṃ candanaṃ padmakāni ca .. 124 ..

1.127

eṣa sarvajvarānhanti guḍūcyādistu dīpanaḥ ..
hṛllāsārocakacchardiḥpipāsādāhanāśanaḥ .. 125 ..

1.128

paṭolaṃ candanaṃ mūrvāpāṭhātiktāmṛtāgaṇaḥ ..
pittaśleṣmajvaracchardidāhakaṇḍūviṣāpahaḥ .. 126 ..

1.129

sapatrapuṣpavāsāyā rasaḥ kṣaudrasitāyutaḥ ..
kaphapittajvaraṃ hanti sāsṛkpittaṃ sakāmalam .. 127 ..

1.130

saśarkarāmakṣamātrāṃ kaṭukāmuṣṇavāriṇā ..
pītvā jvaraṃ jayejjantuḥ kaphapittasamudbhavam .. 128 ..

1.131

paṭolaṃ picumandaṃ ca triphalāṃ madhukaṃ balām ..
sādhito'yaṃ kaṣāyaḥ syātpittaśleṣmodbhave jvare .. 129 ..

1.132

dīpanaṃ kaphavicchedi pittavātānulomanam ..
jvaraghnaṃ pācanaṃ bhedi śṛtaṃ dhānyapaṭolayoḥ .. 130 ..

1.133

kharparabhṛṣṭapaṭasthitakāñjikasikto hi vālukāsvedaḥ ..
śamayati vātakaphāmayamastakaśūlāṅgabhaṅgādīn .. 131 ..

1.134

srotasāṃ mārdavaṃ kṛtvā nītvā pāvakamāśayam ..
hatvā vātakaphastambhaṃ svedo jvaramapohati .. 132 ..

1.135

mātuluṅgaphalakesaro dhṛtaḥ sindhujanmamaricānvito mukhe ..
hanti vātakapharogamāsyagaṃ śoṣamāśujaḍatāmarocakam .. 133 ..

1.136

pippalīpippalīmūlacavyacitrakanāgaraiḥ ..
dīpanīyaḥ smṛto vargaḥ kaphānilagadāpahaḥ .. 134 ..

1.137

āragvadhagranthikamustatiktāharītakībhiḥ kvathitaḥ kaṣāyaḥ ..
sāme saśūle kaphavātayukte jvare hito dīpanapācanaśca .. 135 ..

1.138

pippalībhiḥ śṛtaṃ toyamanabhiṣyandi dīpanam ..
vātaśleṣmavikāraghnaṃ plīhaghnaṃ jvaranāśanam .. 136 ..

1.139

mustaparpaṭadusparśaguḍūcīviśvabheṣajam ..
kaphavātārucicchardidāhaśoṣajvarāpaham .. 137 ..

1.140

kṣudrāmṛtānāgarapuṣkarāhvayaiḥ kṛtaḥ kaṣāyaḥ kaphamārutottare ..
saśvāsakāsārucipārśvarukkare jvare tridoṣaprabhave'pi śasyate .. 138 ..

1.141

daśamūlīrasaḥ peyaḥ kaṇāyuktaḥ kaphānile ..
avipāke'tinidrāyāṃ pārśvarukśvāsakāsake .. 139 ..

1.142

śleṣmanigrahamevā''dau kuryādvyādhau tridoṣaje ..
niraste śleṣmaṇi hyasya srotaḥsūddhāṭiteṣu ca ..
lāghavaṃ jāyate sadyastandrā caivopaśāmyati .. 140 ..

1.143

durge'mbhasi yathā majjadbhājanaṃ tvarayā budhaḥ ..
gṛhṇīyāttalamaprāptaṃ tathā'bhinyāsapīḍitam .. 141 ..

1.144

nidropetamabhinyāsaṃ kṣīṇaṃ vidyāddhataujasam .. 142 ..

1.145

laṅghanaṃ vālukāsvedo nasyaṃ niṣṭhīvanaṃ tathā ..
avaleho'ñjanaṃ caiva prākprayojyaṃ tridoṣaje .. 143 ..

1.146

trirātraṃ pañcarātraṃ vā daśarātramathāpi vā ..
laṅghanaṃ saṃnipāteṣu kuryādārogyadarśanāt .. 144 ..

1.147

doṣāṇāmeva sā śaktirlaṅghane yā sahiṣṇutā ..
na tu doṣakṣaye kaścitsahate laṅghanādikam .. 145 ..

1.148

kaphapitte drave dhātū sahete laṅghanaṃ mahat ..
āmakṣayādūrdhvamapi vāyurna sahate kṣaṇam .. 146 ..

1.149

ārdrakasvarasopetaṃ saindhavaṃ kaṭukatrayam ..
ākaṇṭhaṃ dhārayedāsye niṣṭhīvecca punaḥ punaḥ .. 147 ..

1.150

tenāsya hṛdgataḥ śleṣmā manyāpārśvaśirogalāt ..
līno'pyākṛṣyate śuṣko lāghavaṃ cāsya jāyate .. 148 ..

1.151

parvabhedo jvaro mūrchā nidrākāsagalāmayāḥ ..
mukhākṣigauravaṃ jāḍyamutkleśaścopaśāmyati .. 149 ..

1.152

sakṛddvitricatuḥ kuryāddṛṣṭvā doṣabalābalam ..
etaddhi paramaṃ prāhurbheṣajaṃ saṃnipātinām .. 150 ..

1.153

mātuluṅgārdrakarasaṃ koṣṇaṃ trilavaṇānvitam ..
anyadvā siddhivihitaṃ nasyaṃ tīkṣṇaṃ prayojayet .. 151 ..

1.154

tena prabhidyate śleṣmā prabhinnaśca prasicyate ..
śirotdṛdayakaṇṭhāsyapārśvarukcopaśāmyati .. 152 ..

1.155

madhūkasārasindhūtthavacoṣaṇakaṇāḥ samāḥ ..
ślakṣṇaṃ piṣṭvā'mbhasā nasyaṃ kuryātsaṃjñāprabodhanam .. 153 ..

1.156

śirīṣabījagomūtrakṛṣṇāmaricasaindhavaiḥ ..
añjanaṃ syātprabodhāya sarasonaśilālakaiḥ .. 154 ..

1.157

kaṭphalaṃ pauṣkaraṃ śṛṅgī vyoṣaṃ yāsaśca kāravī ..
ślakṣṇaṃ cūrṇīkṛtaṃ caitanmadhunā saha lehayet .. 155 ..

1.158

eṣā'valehikā hanti saṃnipātaṃ sudāruṇam ..
hikkāṃ śvāsaṃ ca kāsaṃ ca kaṇṭharodhaṃ niyacchati ..
etadyojyaṃ kaphodreke cūrṇamārdrakajai rasaiḥ .. 156 ..

1.159

sarveṣu saṃnipāteṣu na kṣaudramavacārayet ..
śītopacāri kṣaudraṃ syācchītaṃ cātra virudhyate .. 157 ..

1.160

kriyābhistulyarūpābhiḥ kriyāsāṃkaryamiṣyate ..
bhinnarūpatayā tāstu tanna kurvanti dūṣaṇam .. 158 ..

1.161

śastaṃ sulaṅghitasyā''dau vidhāya kavalagraham ..
lājasaktukapathyaṃ syātsaindhavenāvacūrṇitam .. 159 ..

1.162

raktapittahitatvena dāhajvarahṛtestathā ..
saktavaḥ śītavīryāḥ syurlājapūrvā hitā na te .. 160 ..

1.163

pācano dīpano lājamaṇḍastenoṣṇa iṣyate .. 161 ..

1.164

ato'yaṃ daśamūlādisādhito bhiṣajāṃ mataḥ ..
taccejjīryatyavighnena jvarī jīvettadā dhruvam .. 162 ..

1.165

pañcamuṣṭikayūṣeṇa trikaṇṭakakṛtena vā ..
ā doṣaśamanātpathyaṃ trikaṇṭenaiva sādhayet .. 163 ..

1.166

yavakolakulatthānāṃ mudgamūlakaśuṇṭhayoḥ ..
ekaikaṃ muṣṭimāhṛtya pacedaṣṭaguṇe jale .. 164 ..

1.167

pañcamuṣṭika ityeṣa vātapittakaphāṣahaḥ ..
śasyate gulmaśūle ca śvāse kāse kṣaye jvare .. 165 ..

1.168

pañcamūlī kirātādirgaṇo yojyastridoṣaje ..
pittotkaṭe ca madhunā kaṇayā vā kaphotkaṭe .. 166 ..

1.169

bilvasyonākagambhārīpāṭalīgaṇakārikā ..
dīpanaṃ śleṣmavātaghnaṃ pañcamūlamidaṃ mahat .. 167 ..

1.170

śāliparṇī pṛthakparṇī bṛhatīdvayagokṣuram ..
vātapittaharaṃ vṛṣyaṃ kanīyaḥ pañcamūlakam .. 168 ..

1.171

ubhayaṃ daśamūlaṃ tu saṃnipātajvarāpaham ..
kāse śvāse ca tandrāyāṃ pārśvaśūle ca śasyate ..
pippalīcūrṇasaṃyuktaṃ kaṇṭhahṛdgrahanāśanam .. 169 ..

1.172

cirajvare vātakapholbaṇe vā tridoṣaje vā daśamūlamiśraḥ ..
kirātatiktādigaṇaḥ prayojyaḥ śuddhyarthine vā trivṛtā vimiśraḥ .. 170 ..

1.173

daśamūlī śaṭhī śṛṅgī pauṣkaraṃ sadurālabham ..
bhārgī kuṭajabījaṃ ca paṭolaṃ kaṭurohiṇī .. 171 ..

1.174

aṣṭādaśāṅga ityeṣa saṃnipātajvarāpahaḥ ..
kāsahṛdgrahapārśvārtiśvāsahikkāvamīharaḥ .. 172 ..

1.175

bhūnimbadārudaśamūlamahauṣadhābda-
tiktendrabījadhanikebhakaṇākaṣāyaḥ ..
tandrāpralāpakasanārucidāhamoha-
śvāsādiyuktamakhilaṃ jvaramāśu hanti .. 173 ..

1.176

drākṣā'mṛtā śaṭhī śṛṅgī mustakaṃ raktacandanam .. 174 ..

1.177

nāgaraṃ kaṭukaṃ pāṭhā bhūnimbaṃ sadurālabham ..
uśīraṃ padmakaṃ dhānyaṃ vālakaṃ kaṇṭakārikā .. 175 ..

1.178

puṣkaraṃ picumandaṃ cāṣṭādaśāṅgamidaṃ śubham ..
jīrṇajvarāruciśvāsakāsaśvayathunāśanam .. 176 ..

1.179

kaṭphalaṃ pauṣkaraṃ śṛṅgī mustakaṃ kaṭukaṃ śaṭhī ..
samāṃśānyekaśo vā'pi ślakṣṇacūrṇāni kārayet .. 177 ..

1.180

ārdrakasvarasakṣaudraṃ lihyātkaphavināśanam ..
śūlānilārucicchardikāsaśvāsakṣayāpaham .. 178 ..

1.181

mustāparpaṭakośīradevadārumahauṣadham ..
triphalā dhanvayāsaśca nīlī kampillakaṃ trivṛt .. 179 ..

1.182

kirātatiktakaṃ pāṭhā balā kaṭukarohiṇī ..
madhukaṃ pippalīmūlaṃ mustādyo gaṇa ucyate .. 180 ..

1.183

aṣṭādaśāṅgamuditametadvā saṃnipātanut ..
pittottare saṃnipāte hitaṃ coktaṃ manīṣibhiḥ ..
manyāstambha uroghāta uraḥpārśvaśirograhe .. 181 ..

1.184

bṛhatyau pauṣkaraṃ bhārgī śaṭhī śṛṅgī durālabhā ..
vatsakasya ca bījāni paṭolaṃ kaṭurohiṇī .. 182 ..

1.185

bṛhatyādirgaṇaḥ proktaḥ saṃnipātajvarāpahaḥ ..
kāsādiṣu ca sarveṣu hitaḥ sopadraveṣu ca .. 183 ..

1.186

śaṭhī puṣkaramūlaṃ ca vyāghrī śṛṅgī durālabhā ..
guḍūcī nāgaraṃ pāṭhā kirātaṃ kaṭurohiṇī .. 184 ..

1.187

eṣa śaṭhyādiko vargaḥ saṃnipātajvarāpahaḥ ..
kāsahṛdgrahapārśvārtiśvāse tandryāṃ ca śasyate .. 185 ..

1.188

svedodgame bhṛṣṭakulatthacūrṇanipātanaṃ śastamiti bruvanti .. 186 ..

1.189

mṛtyuśca tasminbahupicchilatvācchītasya jantoḥ paritaḥ saratvāt ..
svedo lalāṭe himavānnarasya śītārditasyaiti supicchilaśca ..
kaṇṭhasthito yasya na yāti vakṣo nūnaṃ yamasyaiti gṛhaṃ sa martyaḥ .. 187 ..

1.190

trivṛdviśālākaṭukātriphalāragvadhaiḥ kṛtaḥ ..
sakṣāro bhedanaḥ kvāthaḥ peyaḥ sarvajvarāpahaḥ .. 188 ..

1.191

pittakaphānilavṛddhyā daśadivasadvādaśāhasaptāhāt ..
hanti vimuñcati puruṣaṃ tridoṣajo dhātumalapākāt .. 189 ..

1.192

saptamī dviguṇā yā tu navamyekādaśī tathā ..
eṣā tridoṣamaryādā mokṣāya ca vadhāya ca .. 190 ..

1.193

saṃnipāte prakampantaṃ vilapantaṃ ca yo naram ..
bhojayetpiśitaiḥ sārdhaṃ sa vaidyākhyāṃ vrajetkatham .. 191 ..

1.194

saṃnipāte prakampantaṃ vilapantaṃ ca yo ghṛtam ..
bhojayetpāyayeccāpi tau syātāṃ ca kathaṃ śubhau .. 192 ..

1.195

saṃnipāteṣu dāhārtaṃ yaḥ siñcecchītavāriṇā ..
āturaḥ sa kathaṃ jīvedbhiṣagvā sa kathaṃ bhavet .. 193 ..

1.196

saṃnipātārṇave magnaṃ yo'bhyuddharati mānavam ..
kastena na kṛto dharmaḥ kāṃ tu pūjā na so'rhati .. 194 ..

1.197

mṛtyunā saha yoddhavyaṃ saṃnipātaṃ cikitsatā ..
yaśca tatra bhavejjetā sa jetā''mayasaṃkare .. 195 ..

1.198

saṃnipātāntakarṇasya śophe mahati dāruṇe .. 196 ..

1.199

raktāvasecanaiḥ pūrvaṃ sarpiṣpānaiśca taṃ jayet ..
pradehaiḥ kaphapittaghnairvamanaiḥ kavalagrahaiḥ .. 197 ..

1.200

bījapūrakamūlāni agnimanthastathaiva ca ..
sanāgaraṃ devadāru rāsnācitrakapeṣitam .. 198 ..

First 200 of 277 passages. Read on

Linked texts (33)