Vaidyakashabdasindhu (Umeshacandragupta) 4.0-2

4.0-2

śa, vāri 64
śa, śeṣaḥ 16 śa, ghṛtaṃ 4 śa, dugdhaṃ 16 śa, yathāvidhi
pācyam | ca. da. vā. vyā. vi. | mattāntare ghṛtaṃ
4śa, ārdrāśvagandhāmūlaṃ 64 pa jalaṃ 64śa. śeṣaḥ
16śa. dugdhaṃ 16śa, aśvagandhākalkaḥ 8 pa, | prayogā.
vā. vyā. ci. | tṛtīyantūce vṛhṛdabhidhāne vātavyādhī vṛṣṇe ca ukto | pāṭho - "aśvagandhāpalaśataṃ
jaladroṇe vipācayet | aṣṭāṃśeṣaṃ gṛhīyāt
supūtaṃ taṃ rasaṃ tathā | jaladroṇapaye chāgamarthāsatapala
śṛtakṣyaṃ | paktai kāṣṭena karttavyaḥ kāthaḥ pākāvaśeṣitaḥ | kāthadvaye tathā gavyacīraprastha catuṣṭaye
kākaulī madhukaṃ medai jīvantī jīvakaṃ balā | elā
śatāvarī drākṣā vidārī kṛṣṇajīrakaṃ | śṛṅgaparṇī
śukaśikhī pimpalyaśvabhakaṃ tathā| etaiṣāṃ kārṣikairbhāgaiḥ ghṛtaprasthaṃ vipācayet | miktā caturthāva śīte
cipenmadhu palāikamū ||” prayogā. | “aśvagandhāpalaśataṃ śubhadeśasamutthitaṃ | puṣye'hani samuddhṛtya
sādhayettu ślakṣṇakuṭṭitam | droṇe'mbhasi śataistāvat
yāvatpādāvaśeṣitaṃ | sarpiḥprasthaṃ pacettaina gavyaṃ
cīraṃ caturguṇam | kaṣāyaṃ chāgamāṃsasya dadyāccataṣṭaśaśca | kalkāni śṛṇuṣpātāni karṣamātrāṇi
dāpayet | kākolīyugmamṛddhī he ve mede dva ca
jīvake | kharyaguptā ṛṣamako elā madhukameva ca
śṛḍhaukā sūpaṇaparṇyau ca jīvantī capalā balā | nārāyaṇī vidārī ca dattvā samyagvipācayet | siddhāmācikkayoḥ śīte śarkarāyāt kuḍuvaṃ pṛthak | lihyātpāṇitalam ...... || ata chāgamāṃsamṛdaye jaladroṇadvayaṃ, tulādvayaṃ jaladroṇa iti vacanāt | ghṛtaṃ 4 śa.
aśvagandhā 12